عطاری بهار

طب سنتی - گیاهان دارویی

عطاذی بهار
چرابه هركس میرسیم ازدردمعده-نفخ شكم ویایبوست شكایت دارد.آنچه كه میتوان ازنظرعلمی ودانش طب گفت اینست كه دستگاه گوارش دائم دركاروفعالیت میباشدوبطورمسلم اینست كه نمیتوانیم درب معده راببندیم ومدتی ازخوردن اجتناب كنیم وبفرض كه یك هفته ازخوردن خودداری كردیم؛تردیدی نیست كه دستگاه هاضمه بعلت فعالیت طبیعی كه دردفع موادزائد وجذب موادغذایی وخوراكی دارد؛دائم درتحریك بوده وحركات مخصوص بخوددارد؛بدین جهت لازمست ازبیماری وتورم حتی زخم شدن آن جلوگیری وپیشگیری نمودودرمقام درمان برآمد.
نكته ای كه ما دراین بررسی علمی مورد دقت وتوجه قرارخواهیم داداینست كه چرابیماریهای دستگاه گوارش اخیرادرایران زیادشده است؟
آیا علت ازدیاد این بیماریها؛فسادموادغذائی یاازدیادتقلب درموادغذائی میباشد؟
آیا بعلت مصرف موادغذائی وآشامیدنی كه براثرتبلیغات مصرف زیادی پیداكرده است میباشد؟
آیا هیجانات عصبی ویا تحریكات گوناگون زندگی ویاسروصداموجب این بیماریها شده است؟
آیاعوامل میكربی یا زمینه های بیماری زاویا پیشرفت تمدن ویا آلودگی هواموجب ناراحتی وبیماریهای مختلف دستگاه گوارش گردیده است؟
یكی ازعلل مسلم وایجادكننده ناراحتی های دستگاه هضم هیجانات ونگرانیهای روحی میباشد.
این یك حقیقت انكارناپذیراست كه وضع تمدن وپیشرفت تكنیك نه تنها درایران بلكه درتمام دنیاوضع روحی وعصبی مردم رادگرگون ساخته وموجب تحریك وشتابزدگی گردیده.
نكته دیگر؛زندگی روزمره امروزلزوم تماس باادارات ودستگاههای مختلف راباعث میشودكه متاسفانه بجای راحتی وپیشرفت امور موجب ركودوناراحتی وعصبانیت میگرددكه خودازعلل مسلم تحریكات عصبی وایجاد بیماریهای دستگاه گوارش است.
بایددانست كه گذشته ازعلل ویاحساسیت روحی كه موجب بیماری دردستگاه گوارش میگردد؛بعضی ازبیماریهای مشخص عصبی یاروحی نیزباعث سوءهضم میشود.ازاین قبیل میباشد:سوءهضمی كه درتابس وتومورهای مغزوپسیكوزهای مختلف بروزمیكند؛ازنظر درمانی نیزبایستی طبیب معالج توجه داشته باشدكه درایجادسوء هضمهائی كه بعلل عصبی وروحی ایجادمیشوداختلال سلسله اعصاب واگوسمپاتیك دخالت بسزائی دارد وتعیین نوع این اختلال بدرمان بیماری كمك موثری مینماید.
1-نظافت ورعایت درمواد غذایی:این نكته رابارها توضیح دادم وخوشبختانه مسئله نظافت ازاصولیست كه مذهب ما نیز به اجرای آن فرمان داده است.
2-نجویدن موادغذائی بقدركافی:برای سلامتی ونشاط وتامین انر‍ژی وقوای فعاله زندگی طبیعت بشرراهی بس شگفت انگیز وجالب ایجادكرده كه شرایط خاصی رادارا میباشد.
دهان كه اولین مدخل وگیرنده موادغذایی میباشد؛گذشته از اختصاصات مربوط بخودمانند حرف زدن؛خندیدن؛وغیره دارای موهبتی بس عظیم ومقامی بس ارجمندمیباشد؛چه یكی ازلذائذ زندگی انسان؛آن انسانی كه خیال عزیمت بكرات دیگرراداردهمان انسان كه آسمان وزمین رادراختیارداردمقهورلذائذ خود وكیفیات زندگی شخصی خود میباشد.یكی از كیفیات ولذائذ خوردن اغذیه میباشد.حس چشایی یاذائقه ركن اساسی این لذت است.گذشته ازآنكه موجب تحریك شده ومیل شخصی رابمواد خوراكی وتامین سلامت بر می انگیزد؛لذتی وصف ناپذیر ایجادمیكند.اضافه برآن مركز كنترل ومرزبدن میباشد.ازدخول موادمضره بهرصورت باشدكه تاحدی جلوگیری مینماید.شما خودبارهابرایتان اتفاق افتاده كه بخاطرطعم بدغذائی آنراازدهان خارج نموده اید یامو وتیغ رانگذاشته اید كه ازگلو ردشده واردبدن گردد.نكته مهم وجالب اینست كه هرچه مواد غذائی بیشتر به بزاق دهان آلوده شده وبیشتر جویده شود زودتر وسهل ترهضم وجذب میگردند.
3-بی تربیتی درغذاخوردن:توجه داشتن به ساعات غذاوبموقع صرف كردن امریست كه درسلامتی وهضم غذاتاثیرش مسلم وبرای همه تجربه وآزمایش گردیده است.
غیرازاشخاصی كه دچارتورم واتساع معده میباشندچون ممكن است درچنین اشخاصی حتی بیش از 24ساعت غذادرمعده بماندواضح است نامنظم بودن ساعات غذاتاثیربدی درهضم وگوارش داشته؛چه اگرساعتها معده شما خالی ازغذاباشدویااگر هنوزموادغذائی موجوددرمعده هضم نشده باشد دوباره آنراازغذااشباع كنیم نمیتواند بخوبی وظیفه خطیر خودوگوارش موادغذائی وفرستادن آنها به روده ها موفق گردد.بتدریج این امرمعده راخسته وفشاربرآن موجب اتساع وتورم گذشته ؛بالنتیجه وضعی غیرعادی پیدا میكندكه سرانجام آن بیماریست. 
4-پرخوری وافراطدرآشامیدنها:دانستن اینكه معده انسان دارای حدوگنجایش مخصوصی است واینكه بیش ازظرفیت وگنجایش خودنمیتواندموادغذایی رابپذیردشرطاصلی سلامتی وكمال عقل است.
این طبیعی میباشداشخاصی كه بدون رعایت این اصل پرخوری نموده وحتی رعایت نظم وترتیب رانمینمایندخودرادچاراتساع وتورم معده مینمایند.
وقتی كه بیش ازحدلزوم واحتیاج درمصرف آشامیدنیها وموادآبكی زیاده روی شودنه تنها موجب سوءهضم میگرددبلكه اتساع معده رازیادوممكن است خوددچاربیماریهای اثنی عشر یاروده گرددكه به كفاره این پرخوریها وافراط مدتها بایددرخوردن وآشامیدن امساك نموده ور‍ژیم خاصی رارعایت نمایند.
5-زیاده روی درمصرف داروهای اشتهاآور:مصرف موادمحرک واشتهاآورچون ترشی وخردل همان اندازه که موجب لذت وتحریک وهضم غذامیگردند؛زیاده روی وادامه مداوم آنهاباعث ناراحتی دستگاه هضم گشته وبخصوص تاثیرنامطلوبی درروی غدد مترشحه دستگاه گوارش چون معده واثنی عشر دارند.
گذشته ازآنکه زیاده روی این مواد موجب اشتهای زیادوپرخوری نمیشود؛تحریکات ومداومت آنها غددترشحی معده رابتدریج ازکارانداخته وباعث میشود که غذابخوبی هضم نشده وباعث سوءهضم ویا عوارضی نظیر آن گردد.
6-خوردن تنقلات درفواصل غذاها:بی تربیتی درغذاخوردن وصرف موادغذائی وآشامیدنی اثرنامطلوب درروی معده میگذارد.درفواصل غذاصرف موادخوراکی وانباشته کردن معده ازموادمختلف ودیرهضم مانند تخمه-پسته-شیرینی وسایر تنقلات وضع سلامت وخوب کارکردن معده را مختل نموده وموجب سوءهضم میگردد.
7-خوردن غذاهائیکه بدتهیه شده ویاخوب پخته نشده است:این حقیقت مسلم شده است که غذائی که خوب پخته نشده است به آسانی هضم نمیگرددونیز غذاها بسیارچرب ونانهای خمیروغذاهائی که حجم زیادی را میگیرند مانندآشهای مختلف؛خوردن نان وآبگوشت؛آنطوری که درمیان بسیاری ازخانواده های ایرانی معمول است ازعوامل بزرگ سوءهضم بشمارمیرود.
8-اجباربخوردن غذاهائیکه مورد پسندشخص نباشد:اشتها به چیزی وغذائی بهمان اندازه که لذت بخش وخوش آوراست؛درتحریک ترشحات بزاق موثر بوده ونیز موجب سیلان وترشح موادحل کننده وهضم کننده میگرددودرنتیجه این تحریکات وترشحات است که موجب هضم وجذب آن ماده غذائی میگردد.این امریک هیجان یاواکنش اکتسابی وروانی میباشدکه براثر مرورزمان ووجودوسایلی چون طعم ان ماده یاعلل تحریکی روحی دیگر نسبت به غذاوبعضی ازموادخوراکی درانسان ایجاد میگردد.حال اگر برخلاف این وضعیت روانی؛عدم اشتها یا بی میلی شدید نسبت به ماده ای ویاخوراکی درکسی ایجادشود نه تنها هضم نمیشودبلکه باعث تحریکات خلاف طبیعی خواهدگردید؛حتی گاهی اوقات معده ودستگاه گوارش برای دفع چنین ماده ای بحالت انقباض وفشاردرامده باعث استفراغ میگردد.چنین حالتی درهنگام صرف موادسمی ومسموم کننده نیز پیش می آید.اینوع تحریکات خودبخودایجادتورم معده نموده وبیماری ورم معده وسوءهضم وبالاخره زخم معده یا اثنی عشرراباعث میشوند.
9-صرف موادسمی مانند الکل وتریاک:بسیاری ازاشخاص که اعتیادبه الکل دارندیابراثر اعتیاد به مواد مخدره گاهی آن موادرابصورت خوراکی مورداستفاده قرارمیدهندویابعضی داروهای شیمیائی مانندآسپرین استعمال میکنند؛دچارسوءهضم میشوند درست است که این مواد درظاهرامربعلت بی اشتهائی باعث تحریک نمیشوند؛ولی اگربدانیم که نسج معده ودستگاه گوارش چقدرحساس وظریف است آنوقت به اثرمداوم وتحریکی الکل درروی آن پی میبریم ؛ بی شک موضوع دیگر اینکه الکل وبعضی از این مواد موجب اشتهاءکاذب گشته؛وعوامل گذشته راموجب میشوند.
عوامل مکانیکی
1-کم حرکتی وانزواوعدم توجه به ورزش وتمرینات بدنی:حرکت وورزش کردن همانونه که فعالیت عضلات وسوخت وسازبدن رازیادمیکندودررفع سموم موثراست؛درفعالیت مترشحه دستگاه گوارش تاثیرداشته وفعالیت غددی راهمراه فعالیت عضلانی درتنظیم وجذب مواد غذائی تشدید مینماید.
2-اشتغال بکارهای جسمی بلافاصله پس ازصرف غذا:باوجوداینکه میدانیم ورزش وحرکت درسلامتی تاثیرنیکوئی داردبایددانست بلافاصله بعدازصرف غذااشتغال بورزش ویاسایرحرکات شدید نه تنها فعالیت دستگاه هاضمه رافلج میکند؛بلکه جریان خون راکه بایستی متوجه معده وروده ها شود ازوظیفه وراه خودبازداشته ودرنتیجه غددی که ماده اولیه ترشحی خودراازخون دریافت میکنند ازکارافتاده ونمیتوانند بقدرکافی وظایف خطیر خودرادرهضم وجذب موادغذایی انجام دهند.
3-وضع نشستن:وضع قرارگرفتن بعضی ازدانش آموزان وبعضی ازپیشه وران مانند خیاط وکفش دوزنیزدرسلامتی وایجادبیماریهای معده تاثیردارد.
4-تغییرات شکل ستون فقرات:این موضوع بارها دیده شده که تغییراتی که در مهره ها بعلت بیماری راشتیسم ایجاد میشود؛دردستگاه گوارش بخصوص معده اثر نامطلوب دارد.
زخم پپتیک:زخم پپتیک درنقاطی که پپسین واسید به آنها دسترسی می یابندایجادمیشودوعملا میتوان تصورکردکه ناشی ازعمل هضمی شیره گوارشی ومعده است.ازآنجا که معده طبیعی هرگزخودهضم نمیشود.میتوان وجودعوامل مقاومی رادرمخاطتصورنمود.بنابراین درمان منطقی شامل کم کردن ترشح پپسین واسید ویاافزایش قدرت مقاومت مخاط است.معمولا زخم اثنی عشرهمراه باافزایش ترشح اسید وپپسین که حتی درفاصله بین غذاها نیزکه ترشحات باید متوقف گردد ادامه می یابد.
درزخم معده ترشح کمترازمقدارعادی است وغالبا مخاط آتروفیک یادژنره میباشند.عواملی که در ترشح وپپسین مداخله میکنند بیش ازعوامل نامعلومی که در مقاومت مخاط دست دارندمورد مطالعه قرارگرفته است.دردرمان زخم پپتیک سه جنبه رابایددرنظرداشت؛درمان علائم؛التیام زخم؛جلوگیری از عود.بهبود از علائم بهیجوجه دلیل برالتیام زخم نیست.ممکن است علائم بکلی ازبین رفته باشنددرحالیکه نیش اولسره هفته ها وحتی ماه ها باقی بماندوبالاخره یا التیام پیدا کندویا علائم دوباره ظاهرگردد.ناپدیدشدن نیش اولسرنیز دلیل بررفع استعدادبه زخم یاتضمینی برای برگست نکردن ان نیست.بطورکلی میتوان گفت که تسکین علائم معمولا ممکن است وبهبودزخم را نیزمیتوان تسریع کرد ولی اینکه روشهای درمانی بتواند سیرعادی بیماری راکه خودبه عود وبهبود گرایش داردتغییر دهد.مورد تردیداست.
زخم معده واثنی عشر بدون عارضه
استراحت دربستر:شواهد بالینی بسیاری دردست است که استراحت دربستررابرای درمان این زخمها توصیه نمائیم.ولی نقش دقیق استراحت روشن نیست.درمواردیکه دردوجوددارد.استراحت برای تسکین آن ضروری است.برای بیماراستراحت مطلق لزومی نداردومیتواندشخصاحمام ونظافت کند اگر استراحت درمنزل ممکن نباشدمیتوان بیماررادربیمارستان بستری نمود.درمواردیکه دردشدید توام باحساسیت وسفتی شکم وجوددارداستراحت کامل لازم است تاازعوارضی مانند پرفوراسیون یا خونریزی جلوگیری شود.
رژیم:اغلب گفته میشودکه تعداد دفعات غذابایستی زیاد باشد؛غذا بایدازنظرمکانیکی وشیمیایی اثر تحریکی نداشته باشدوهضم آن راحت صورت گیردولی ازنظر تجربی دلیلی دردست نیست که این عمل سبب تسریع التیام زخم گردد.
درمان بارژیم بیشتر سنتی بوده وپایه ومنطقی نداردواصول بسیارکمی برای هدایت ما موجوداست.رژیم بایستی حاوی کالری لازم وویتامین های مورد نیازباشد.دربین مبتلایان به زخم معده عده زیادی رامیبینیم که دچاربدی تغذیه وکم شدن وزن هستند.دراین عده تغذیه مکفی نتایج بسیار خوب میدهد.
بعلاوه دلایلی دردست است که نشان میدهد افزایش وزن همراه باتسریع بیشتری درالتیام زخم است.درکشورهای غربی ازویتامین ها ممکن است اسیدآسکوبیک غذاکافی نباشد؛زیرااغلب میوه تازه ازرژیم حذف میشودبدین جهت بایستی مقدارکافی آب پرتقال میل نمود.کافئین محرک نیرومند ترشح معده است وبدین جهت تجویز قهوه وچای پررنگ منطقی نیست.همچنین بعلت اثرالتهاب زای الکل بر اولسر نبایستی در مرحله حاد ازآن استفاده گردد.تحت کشش قرارگرفتن زخم درمرحله التهابی حادبسیار دردناک است وبدین جهت غذابمقدار کم ودفعات مکرر تجویز میشودوبرای غالب بیماران سازگاراست.مطالعات بسیاری که در مورد استعمال دخانیات وارتباط آن بازخم پپتیک بعمل آمده نشان میدهد که این بیماری دربین معتادین بیشتر است؛استعمال دخانیات از بهبود جلوگیری میکند.بدین جهت این حقایق رابایستی به بیمارگفت وازاوخواست که از اعتیاد خودکاملا دست بردارد.متاسفانه وسیله ای برای کمک کردن به بیمار دراجرای این امر نیست.















درود خداوند به روح مقدس شیخ الرئیس ابوعلی سینا و پدرم استاد حکیم خیرالله کریمیان

سلامتی تاج زرینی است بر سر افراد سالم که فقط بیماران قادر به دیدن آن می باشند.

علی کریمیان


آخرین پست ها


آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

اَبر برچسبها