عطاری بهار

طب سنتی - گیاهان دارویی

عطاری بهار
درآفرینش ستون پشت چهارفائده است:
نخست اینکه:برای نخاع که جهت بقای زندگی لازم است معبری وجودداشته باشد.فائده نخاع رادرجای خودشرح خواهیم داد.لیکن دراینجا نیزمختصری به آن اشاره میکنیم.
اگرهمه پی ها ازمغزمی روئیدند،سرمیبایست بزرگ باشد وبارگرانی برای تن می گشت،علاوه برآن پی ها میبایست رادورودرازی رابپیمایند وبدورترین نقطه موردنیازبرسند ودراین راه درازچه بسا گزندها وبریدگی هایی به آنها میرسیدودرازی آنها برنیروی کشش شان اثرمیگذاشت وسست ترازآن میشدند که بتوانند اندامها را به منشاء خودمرتبط سازند.
آفریدگار که نامش گرامی است نخاع رابهمان طریقی که گوئی ازچشمه جدا میشودازمغزجداکرد وبه بخشهای زیرین بدن بخشیدتاسهم وحصه پی هائی که دراطراف واکناف بدن هستند ازآن انشعاب برداشته شودوهریک به تناسب تعادل وپیوستگی بااندامها به سهم خودبرسدوازاین نظرستون پشت رابرای نخاع به شکل مجراوگذرگاه محفوظی قرارداد.
دوم اینکه:ستون پشت مایه حفاظت است وبرای اندامهای برجسته داخل تنه که مجاورآن هستندمانند سپری است وازاینروبرای آن لبه ها وزائده هائی آفریده شده است.
سوم اینکه:ستون پشت برای آن آفریده شده است که شالوده همه اندامهای تن باشدومانند چوبی است که اساس ساختمان برآن استوار است وقطعات دیگر رابرآن می بندندودرآن جای میدهند.ستون پشت باین جهت سخت آفریده شده است.
چهارم اینکه:ستون پشت برای قامت وپیکرانسان مایه استواری وبلندی باشدوبه آن یارای جنبش به اطراف رابدهد.ازاین روی؛ستون پشت دارای مهره های متعدد ومنظم است،نه استخوانی است یکپارچه ونه ازاستخوانهای بسیار تشکیل شده است ومفاصل بین مهره ها نه آنقدر کم مقاومت هستند که قامت راسستی دهند ونه آنقدر سفت که نرمش پذیری راازبین ببرند.
تشریح مهره ها(فقرات):
گوئیم:مهره استخوانی است باسوراخی دروسط که نخاع درآن جای گرفته است.استخوان مهره یادارای چهارزائده است که درطرفهای راست وچپ وبالاوپائین قراردارند،دراینصورت زائده بالائی رابالاگراوپائینی را پائین گرا(یاواژگون) می نامند.یااینکه دارای شش زائده است که چهارزائده درطرفی ودوزائده دیگردرطرف قرارگرفته اند.شاید هم تعداد زائده ها هشت تا باشد.
عطاری
کاراین زوائد درآنست که باانطباق برجستگی یکی ازآنها درفرورفتگی دیگری،مفصل هائی ایجادشودکه آنها رابطور مرتب بهم پیوند دهد.زوائد دیگری درمهره ها وجودداردکه کاردیگری دارندوآن عمل حفاظت،ومانند سپری ممانعت دربرابر سائیدگی است وبهم بافتن زردپی ها برآن ها صورت میگیرد.اینگونه زائده ها استخوانهای پهن وسخت هستند ودرطول مهره ها قراردارند.زائده های عقبی رابنام خاریالبه وزائده های چپ وراست رابال مینامند.این زوائد ازپی ورگ وماهیجه هائی نگهبانی میکنندکه درطول بدن هستندوازجانب مهره ها به بدن راه یافته اندبرخی ازبالهادربهره رسانی،ویژگی دارند.بخصوص بالهائی که بعدازدنده ها می آیند ودرآنها گودی هائی وجودداردکه راس دنده های کوژرادرخودجای میدهند وهمواری بوجود می آورند.
هریک ازاین بالها دوگودی دارد ودربرابر هریک ازدنده ها دوخمیدگی وجوددارد.بالهائی نیز وجوددارندکه دارای دوسرهستندوشبیه پره اند(جناح مضاعف).این بالهای دوپره درمهره های گردن هستند وفائده آنها رانیز ذکر میکنیم.
هرمهره ای علاوه برسوراخ وسطی،منافذدیگری داردکه پی ها ازآن خارج ورگها درآن وارد میشوند.این منافذگذرگاه پی ورگها،یادریک مهره تنها،وجوددارندویاازانطباق دومهره بوجودآمده اندومنفذدراین حالت درمرز مشترک دومهره ایجاد شده است.این منفذ ممکن است درهردوجانب مرزمشترک بوجودآیندویافقط دریک طرف آن تشکیل شوند.
شکل این منفذهای مشترک بین دومهره ممکن است درهریک ازآنها یک نیم دایره باشدکه بادیگری برابراست ویااینکه یک نیم دایره ازدیگری بزرگتریاکوچکترباشد.چنین منافذی درسمت جلو وعقب مهره دیده نمیشود.زیرادرسمت عقب حفاظتی برای پی ورگ بیرون رونده ویاداخل شونده وجودنداردوسمت عقب ازبرخوردها درامان نیست واگردرسمت جلو وجودداشت درمحلی قرارمی گرفت که به سنگینی سرشتی وحرکت ارادی بدن گرایش می یافت وازآن به سستی می افتادوپی وعقب ها،چنانکه بایسته است,کارخودراانجام نمیدادوآن خمیدن تن براثرسنگینی،برمحل بیرون آمدن پی ها فشارمی آوردوپی هاراسست میکرد.این زوائد که برای حفاظت هستند درمیانه زردپی ها جای گرفته اند ونمناکی رابوسیله آنهادریافت میکنندوبراثرآن همواری ونرمش می یابند وگوشت درتماس باآنها آسیب نمی بیند.
وضع زوائد مفصلی نیزبهمین منوال است.ازهرطرف یکی به دیگری بوسیله عقب وزردپی ها بطور محکم پیوندیافته است واین پیوندآنهادرقسمت جلو محکم ترودرقسمت عقب نرم تراست،زیرانیازبه خمیدن ودولاشدن بطرف جلوازنیازبه برگشتن وفروهشتگی به سوی عقب بیشتراست وچون زردپی های سمت عقب نرم هستند،بااینکه اندکند فضائی راکه درآن قراردارند بارطوبت لزجی اشغال میکنند.
مهره های پشت چنان محکم بهم بسته شده اندکه گوئی یک لستخوان است وازنرمشی که دارندگوئی ازاستخوان های بسیار بوجودآمده اند.درحالت اول (استحکام دربهم پیوستن)پایداری وآرامش ایجادمیکننند ودرحالت دوم(نرمش)وسیله جنبش هستند.
تشریح گردن:
گوئیم:گردن برای قصبه الریه آفریده شده است ونای رافوائدی است که درجای خودذکرخواهیم کرد.ازآنجا که مهره های گردن همه بالانشین هستندوبرروی مهره های پشتی بارشده اند بایسته است که کوچکتر باشند.چه اگر مطلوب این باشد که حرکات بطورطبیعی انجام گیرد،وزن باربایدازحامل آن سبکترباشد.همینطوراین محل که ابتدای مسیر نخاع به سوی بدن است بایستی مجرای وسیعتروخلل ناپذیرترداشته باشد،همچنانکه رودخانه ای که تازه ازچشمه جدا میشود به مجرای وسیع ومحکم نیاز دارد.چون آنچه ازنخاع برای پی های بالائی تخصیص یافته است.بیشترازبخشی است که باید به قسمت های پائین تر برسد.بنابراین لازم است که سوراخ مهره های گردن نیز فراخترباشد.وچون کوچک بودن مهره وفراخی مجرای آن،جسم رارقیق میکردلازم بودچیزی درآن باشدکه از آسیب محفوظش بداردوچنین نیزشده است واین مهره ها سخت ترین مهره ها هستندوچون جرم آنها نیزرقیق است لبه های کوچکی نیزبرای آنها آفریده شده است.اگرلبه ها بزرگ بودنددربرخورد باچیزهای سخت ونیرومند مهره ها رادرمعرض آسیب دیدگی وشکست قرارمیدادندولبه ها گرچه کوچک هستند ولی بالهای آنها بزرگ است وهریک دارای دوپره یادوسرمضاعف میباشد.ازآنجا که مهره های گردن،بیشترازآرامش به جنبش نیازمندند،دارای استخوانهای ریزکمتری نسبت به مهره های پائین ترازخودمیباشد(تعداد استخوانهای مهره های گردن از استخوانهای مهره پشت(مهره قفس سینه)کمتراست)وبازازاین روی،مفصلهای مهره های گردن از مفصلهای مهره های پائین تر نرمش پذیرترند.وچون به لحاظ همین نرمش پذیری مقداری استحکام راازدست میدهد،این کمبود استحکام وحتی بیشترازآن مقدار،بوسیله آنهائی که درپیرامونشان قرارگرفته اندجبران میشودوبه آنها بازمیگرددوبحدی پی وماهیچه ورگها ازآن میگذرد که از استحکام زیاد مفصلها بی نیاز میگردند.وقتی نیاز به استحکام مفصلها کم شد،هراندازه که متناسب وضع آنهاست ازعمل خودبدست می آورند.باین جهت زائده های مفصلی بالاگراوپائین گرا در مهره های گردن برعکس مهره های پائین ترازآنها بزرگ وبسیارپهن نیستند.بلکه پایه های مهره های گردن درازتروزردپی هایشان نرم تراست ومحل بیرون آمدن پی ها درمهره ها همانطورکه ذکرشدمشترک است،زیرامهره های گردن-به استثناء برخی ازآنها که وضع شان رابیان میکنیم-هیچ یک به مناسبت نازکی،رقت وکوچکی جسم شان وفراخی محرای عبورنخاع درآنها نمیتوانستند سوراخ منحصرامختص بخودشان داشته باشند.
اینک میگوئیم:گردن هفت مهره داردواین مهره هاازلحاظ درازاوزوائدهماهنگ هستند.هریک از مهره های گردن (بجزاولین مهره)دارای یک لبه،دوبال وچهارزائده مفصلی بالاگراوچهارزائده مفصلی پائین گرا(دوزائده مفصلی فوقانی ودوزائده مفصلی تحتانی)است.هربالی دوشاخه دارد.علاوه براین زوائد یازده گانه هرمهره ای بامهره مجاورمشترکا موضعی جهت خروج پی ها دارند.مهره های اول ودوم ویزگی هائی دارندکه سایر مهره ها فاقد ان هستند.
قبل ازهرچیزبایدبدانی که حرکت سربه سمت راست وچپ بوسیله مفصلی انجام می گیردکه دربین سرومهره نخستین قرارداردوحرکت سربه طرف جلو وعقب بستگی با مفصلی داردکه بین سرومهره دوم میباشد.بایسته است که ابتدا درباره مفصل اول بحث کنیم ومیگوئیم:بردوبخش برآمده راست وچپ مفصل اول،دوگودی وجودداردکه دوزائده استخوان سردرآنها فرومیروند.هرگاه یکی از این زائده های سرکه درگودیهای مذکورقرارداردبالامیرود ودومی بیشتر درگودی فرورودسربطرف دومی میل پیدامیکند.مفصل دوم نمیتوانست روی مهره اول باشد.باین جهت مهره دیگریعنی مهره دوم برای آن اختصاص یافته است.درطرف جلووروبداخل این مهره،زائده درازوسختی هست که درجلوی نخاع داخل سوراخ مهره اول میشود.این سوراخ دربین هردومهره مشترک است.این سوراخ درجهت عقب به جلودرازترازسوراخی است که درسمت راست وچپ وجوددارد.واین ازآنجا ناشی میشود که دربین دوبخش جلووبخش عقب دوسوراخ هستندکه بیشترازیک سوراخ فضااشغال کرده اند.لیکن مقیاس عرض آن،بزرگترین سوراخ ازدوسوراخ جلو وعقب است.این زائده را(زائده درازوسخت مهره دوم)دندانه (زائده دندانی)می نامند.چون ممکن بودبراثرحرکت وفشار این زائده دندانی دچارخراشیدگی شود،دربین(زائده دندانی)مزبورونخاع،زردپی های قوی روئیده اندوآنهاراازهم جداکرده اند،این زائده بعداازمهره اول سربیرون می آورد ودرگودی استخوان سرفرومیرود.
براثرچرخش گودی درحول این زائده،حرکت سرازجلو به عقب ممکن میگردد.رویش این زائده دربخش جلوئی مهره دوفائده دارد،یکی آنکه موجب حفاظت بیشترمهره میشودودیگراینکه بخش نازک مهره درداخل قرارمیگیردنه درخارج.
ویژگی مهره اول دراینست که فاقدلبه استوبنابراین ازسنگینی آن کاسته میشودوبه سبب وجودلبه گرفتاربلانمیگرددوهرزائده ای که ازبخش قوی تردفاع میکند.موجب شکست وگزندبرای بخش ضعیف ترمیشود.نبودن لبه درمهره اول بخاطراین نیزهست که ماهیچه ها وپی هائی که درپیرامون مهره هستند خراشیده نشوند؛بویژه که دراینجابه خارنگهبان نیازکمی وجودداردواین کم نیازی ازآن است که این مهره-مثل این است که-درپناهگاه دورازدسترس گزندهامخفی شده است وبه این جهت بالهای آنکنده شده است.بویژه پی ها وماهیچه ها درپهلوی این مهره چنان متراکم وانبوه هستندکه جابرای هرزائده دیگری تنگ است.انبوهی وتراکم پی وماهیچه درمجاورت مهره اول ازآن است که مهره اول به منشاءآنها نزدیک است وباین جهت برای بالها جاوجودندارد.
ازاختصاصات دیگرمهره اول یکی هم این است که پی نه ازدوسوراخ کناری ونه ازسوراخ مشترک بین دومهره بیرون می آید.بلکه ازدوسوراخی که درطول آن مهره درسمت عقب قرارداردخارج میشود.چه،اگر محل خروج درمحل درهم فرورفتن دوزائده سربودودرمعرض حرکات نیرومنداین دوزائده قرارمیگرفت،بسیارآسیب پذیر میگشت.همچنین اگردرجائی بودکه دوزائده مهره اول بوسیله مفصل نرمش پذیری-که به طرف جلووعقب متحرک بود-به دوسوراخ مهره دوم فرومیرفت،آسیب می دیدوهمینطورمناسب نبودکه درعقب یاجلوباشدوعلت آن نیزدرشرح مهره های دیگربیان میشود.این محل خروج نمیتوانست دردوطرف اول نیزباشد،زیرااستخوانها دردوطرف بمناسبت وجوددندانه،رقیق هستند.باین جهت جزاین چاره نبودکه کمی پائین ترازمفصل سروازهردوطرف بسوی عقب باشد،منظورم این است که بین قسمت عقب ویکی ازدوطرف باشدوناگزیر هردوسوراخ بایستی کوچک وبالتبع باریک باشد.
درباره مهره دوم:چون ممکن نبودکه محل خروج پی دربخش بالائی آن باشد،زیرااین خطروجودداشت که براثرحرکت مهره اول درهنگام خمیدن سربه طرف جلوودربرگشتن آن به سوی عقب به خراشیدگی وکوفتگی دچارشود-همچنانکه این خطرازجانب مهره اول هم درچنین وضعی وجودداشت-وبازهم چون امکان نداشت که این محل خروج پی دردوطرف باشد.زیرادراینصورت بامهره یکم مشترک میشدوعصب بیرون آمده چنان باریک می شدکه کوتاه آمدن اول رانمیتوانست تلافی کندودرنتیجه جفتهای ناتوانی باهم گردمی آمدندومهره اول دراین محل خروج پی شرکت میکردواگرسوراخ عبورپی دردوطرف مهره بودعمل مهره اول درتباهی آشکارمیشد،ازاین روست که می بایست سوراخ مهره دوم دردوطرف لبه باشدکه باسوراخ مهره اول هم مرزمیشود وجسم مهره اول میتوانددر هردومشارکت کند.
زائده دندانه ای که ازمهره دوم روئیده است بوسیله زردپی محکمی بامهره اول مربوطشده است.مفصل بین سرومهره اول ومفصل بین مهره اول بامهره دوم ازمفصلهای دیگرنرمش پذیرترند.زیراحرکاتی که بوسیله آن دومفصل انجام 
می پذیردبسیار موردنیازوضمنابسیارشدیدوبارزاست.وقتی سربامفصل یکی از این دومهره حرکت میکند،دومی مانند بخش تاج برسرنهاده ای ازمفصل دیگرش جدانمیشود،حتی اگرسربه سوی جلویاعقب حرکت کندبامهره دوم بمنزله یک استخوان میگرددواگر سربدون کجروی به طرف راست وچپ حرکت کند مهره اول ودوم بمنزله یک استخوان میشود.این بودآنچه درباره مهره های گردن واختصاصات آنها دانستیم.
مهره های قفسه سینه(پشت):
عطاری بهار
گوئیم:مهره هائی هستندکه دنده ها به آنها پیوسته اندواندامهای تنفس رادربرگرفته اند.تعدادمهره های قفسه سینه(پشت) دوازده عدداست که یازده مهره ازآنها واجد لبه وبالها(زائده های شوکی وعرضی)ومهره دوازدهم فاقدبال(زائده عرضی)است.لبه(زائده های شوکی)این مهره ها برابر نیستند.هرمهره ای که بعدازاندام برآمده ترمی آید(درمجاورت اندام اصلی است)بزرگتروقوی تراست.
بالهای مهره های قفس سینه(پشت)سخت ترازبالهای دیگرهستند،زیرااین بالها به دنده ها پیوسته اند.دربین این مهره های قفس سینه(پشت)لبه های هفت مهره بالائی بزرگتر وبالهای آنها قویتر ازبقیه است تابتواندقلب را بنحومطلوبتری حفاظت کنند.هرجا ستبری این مهره های سینه(پشت)ازبین میرود،فوائد برآمده مفصلی آنها کوتاهتر وپهن ترمیگردد.
درزائده های مفصلی بالاگرای مهره هشتم گودی هائی وجودداردودرزوائدپائین گرای آن خمیدگی هایی هست که درگودیهای نامبرده فرورفته اندوجای گرفته اند.لبه های مهره هشتم بطرف پائین تمایل دارند.
لبه های مهره دهم برآمده وراس آنها گنبد مانند است وزوائد مفصلی آنهادرهردوطرف گودی وجودداردودرآنها چیزی جای گیرنیست،لیکن آن زوائد ازبالاوپائین درهم داخل میشوند.درمهره نهم برجستگی درطرف بالاوفرورفتگی درطرف پائین است ولبه های این مهره به سوی بالاکشیده میشوند.
مهره دوازدهم فاقدبال است،چه به سبب دنده ها نیازکمتری به بال داردوحفاظت آن ازراه دیگری تامین میشود.یعنی چیزدیگری هست که هم ازآن حفاظت میکند وهم بهره ای داردوآن چنین است که :مهره های کمر(که دنده ها به آن ها وصل نمیشود)برای تحمل مهره های بالاترخودنیاززیادی به استحکام مفاصل وتراکم ماده استخوانی دارندواحتیاج به این دارندکه فرورفتگیها وبرجستگیهای آنها درمفاصل مضاعف باشند ونیازبه آن دارندکه سطح روبروی مهره دوازدهم شبیه آن باشد.زوائد مفصلی آن ازاین جهت مضاعف شده است.ازاینروبخشی ازاین زوائد که بنابراقتضاءباید به بال تبدیل میشدازبین رفته است وبعدازآن ؛این زوائد بیشترپهن شده اند.درحدی که ببال شباهت یافته اند.بنابراین دراین سرشت دوفائده منظورشده است.مهره دوازدهم همان مهره است که باکناره حجاب(حجاب حاجز)پیوستگی دارد.لیکن مهره بالاتربه سبب پهنائی که داردازکثرت زائده های مفصلی بی نیازاست ومهره بالاترازآن،استخوانی استکه لبه هاوبالها ازآن میرویندوبمناسبت بزرگتربودن مهره های سینه(پشت)ازمهره های گردن،جسم آنها خالی نیست.سوراخ مشترک بین دومهره دراین مهره ها یک اندازه نیست،بلکه ابعادآن بتدریج ازپائین به بالابیشترمیشود؛بعبارت دیگر بتدریج که پائین می آید کوچکترمیگرددتااینکه درانتهای مهره دهم منفذ مزبوردریک مهره است.لیکن مهره های دیگر پشت ومهره های کمرتحمل آنراندارندکه به تنهائی وبدون شرکت مهره دیگرسوراخ کاملی درجسم شان داشته باشند.درمهره های کمرمنفذی درسمت راست ومنفذ دیگری درسمت چپ وجودداردکه محل عبورپی میباشند.
تشریح مهره های کمر:
 عطاری بهار
گوئیم:مهره های کمرپنج تا هستندودارای لبه ها  وبالهای پهن میباشند.زائده های مفصلی پائینی آنها نیزپهن بوده،به بالهای حفاظت کننده شباهت دارند.مهره های کمرهمراه مهره های خاجی بمنزله شالوده ای برای تمام پشت هستند.استخوان خاجی نگهدارنده استخوان زهار(عانه)ورستنگاه پی های پاست.
تشریح استخوان خاجی:ازسه استخوان تشکیل شده است وازمهره های دیگرخوش تراش تروصاف تراست ومفصل آن نیزمحکمتروبالهایش پهن تراست.این استخوان دارای سوراخی است که کاملا دردوجانب قرارنگرفته است تا استخوان لگن مزاحم آن نشود.پی ها بفاصله زیادی ازاین سوراخ خارج وبه جلو وعقب داخل میگردند.مهره های خاجی نیز شبیه مهره های کمرمیباشند.
تشریح دنبالچه:استخوان دنبالچه ازسه مهره غضروفی تشکیل شده است،که زوائدی ندارند ومهره های آن مانند مهره های گردن کوچک هستند.رستنگاه پی سوراخ مشترک دوتا ازاین مهره هاست ودرمهره سوم تنها یک پی ازکناره آن خارج میشود.
گفتارنهائی درباره فائده ستون پشت بطورکلی:گفتارما درباره استخوان های پشت تمام نشده است،بگذاراین باریک نظرکلی وعمومی درباره ستون پشت ابرازکنیم.
گوئیم:ستون پشت درشکل کلی خودواحدی ازبدن است که بهترین شکل خود یعنی مستدیررایافته است،چه شکل مستدیردربرابرضربه هاوآسیبها ازهرشکل دیگری بیشتردرامان است وبراثرهمین شکل مستدیراست که سرمهره های بالائی بطرف پائین وسرمهره های پائین بطرف بالاخمیده اند ودرمهره های میانی که همان مهره دهم است بطرف همدیگرمتوجه شده اند.مهره دهم بهیچ یک ازدوجانب خم نشده است تاهردوخمیدگی که بطرف آن قراردارد(ازبالاوپائین)متعادل گردد وشکل گیرد.
مهره دهم دروسط یعنی درمیانه طول مهره ها قرارگرفته است،ولی ازلحاظ تعداد آنها مهره وسطی نیست.ازآنجا که برای خمیدن ودولاشدن بدن،ستون مهره ها به حرکت به دوطرف نیازمنداست،دراین حرکت مهره میانه(مهره دهم)به سمت مخالف حرکت ومهره های بالاتروپائین ترآن درجهت موافق گرایش می یابندوازآنجا که هردوستون مهره هامیل بطرف همدیگردارند،مهره دهم دارای برآمدگی فرورونده نیست،بلکه گودیهائی داردکه برآمدگی مهره های پائین وبالائی آن بطرف همان گودیها هستند.
عطاری بهار
سطح فوقانی مهره دهم بطرف پائین وسطح تحتانی آن روبه بالاست تا به آسانی درجهت مخالف گرایش بروند وسطح بالائی بطرف پائین وسطح پائینی بطرف بالا متمایل گردد.
  







----

درود خداوند به روح مقدس شیخ الرئیس ابوعلی سینا و پدرم استاد حکیم خیرالله کریمیان

سلامتی تاج زرینی است بر سر افراد سالم که فقط بیماران قادر به دیدن آن می باشند.

علی کریمیان


آخرین پست ها


آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

اَبر برچسبها