عطاری

سخنی با شما عزیزان هموطن:دراین پست سعی دارم گیاهان داروئی را بازبان خودشان به شما معرفی کنم.لذا توصیه من به همه علاقه مندان به داروهای گیاهی اینست که اولا نباید بپنداری که آن داروی گیاهی که برای شما فائده وسود داشته حتما برای فرددیگری نیز همین اثرراداشته باشد.حتی اگر برادر وخواهر ویا حتی پدرومادرویا حتی فرزندان  شما باشد .پس نتیجه میگیریم با توجه به تکنولوژیهای امروزی ومحیط جغرافیائی زندگی وشغل وحرفه ،تغییرات وکنشهایی در بدن تک تک ما اتفاق می افتد که شخص استفاده کننده از داروهای گیاهی باید وحتما با عطارمتخصص وباتجربه حضورا ونه شفاها مشکلات خودرا مطرح نموده وسپس داروگیاهی را ابتیاع بفرماید. وعطار موظف است پس از استماع دقیق از بیماری شما وبررسی موشکافانه نسبت به مزاج وطبع شما وشغل ومحل زندگی شما نسبت به تحویل داروهای گیاهی اقدام کند.قریب به 10 میلیارد انسان برروی کره خاکی درحال زندگی هستند ،هیچ یک از انسانها اثر انگشتشان شبیه به هم نمیباشد حتی چندقلوهای مادرزاد(بنازم به قدرت کردگار).

توجه:اطلاعات مندرج در این بخش صرفا باب آگاهی است ونه خوددرمانی 

میگویم:درنظردارم که دراین بخش نام داروها را به ترتیب حروف ابجد بیاورم تا جوینده بتواند به آسانی هریک ازداروهای موردنظر وتاثیر دارو رادرهراندام ازاندامها پیدا کند.

اکلیل الملک(شاه افسر-ناخنک) هستم:گیاهی است به رنگ کاه به شکل هلالی(ماه نو)باوجود تخلخلی که داردتا اندازه ای سخت است.گاهی برنگ سپید وگاهی زردرنگ است،دیسقوریدوس میگوید:بعضی ها این گیاه راایسیقون می نامند.گیاهی است خشک دارای شاخه های زیاد وچهارگوش که به سپیدی میزندوخم میشوند؛برگ این گیاه شبیه برگ به است .لیکن اندکی درازترازآن است.کمی زبر است وکرکدارورنگش به سپیدی متمایل است.ودرجاهای زبروخشن می روید.گزینش:بهترین نوع مورد استفاده این گیاه گونه ای است که سختراست؛رنگش کمی به سپیدی می گراید؛مزه اش تلخ تروبویش تند وآشکاراست.دیسقوریدوس می گوید:بهترین نوع آن برنگ زعفران است ودارای بویی قوی تر میباشد؛هرچندبوی اینوع درساقه کمترازسایر بخشها است ویا گونه ای که رنگش همرنگ شنبلیله باشد.مزاج:مزاج آن دردرجه اول گرم وخشک است وعموما مزاج مرکب داردوگرمی آن از سردی اش بیشتر است؛بدیگورس گوید:دارای حرارت وبرودت معتدل است.
خواص درمانی:اندکی قابض است؛تحلیل برنده است وبه لحاظ همین گدازندگی است که رساننده (منضج)میباشد.بدیگورس گوید:این گیاه دارای خاصیتی است که موادزائد راآب میکند.گویند:افشره این گیاه مسکن دردهاست .خود گیاه تحلیل برنده ولطافت بخش است واندام ها رانیرومی بخشد.درعلاج دمل وجوش:این گیاه خودبخوددرعلاج دملهای گرم وسخت نافع است.
انیسون هستم:این داروتخم رازیانه رومی است.تندمزگی آن از رازیانه حودرو ورازیانه نبطی کمتراست،دارای نوعی مزه شیرین است وبهتر ازرازیانه خودرو است.مزاج:جالینوس گوید:گرم است دردرجه دوم وخشک است دردرجه سوم.وبازگفته است دردرجه سوم هم گرم است وهم خشک.خواص درمانی:بازکننده است وکمی گیرنده وگس.مسکن دردها؛عرق آوروبادشکن است واگردرروغن جوشانده شود تاثیرش بیشتر است.اندکی تند است،که تقریبا باداروهای سوزانده برابر است.درمداوی اندامهای سروکله:اگر آن رابخارکنندوبخاررااستنشاق کنندسردردوسرگیجه راازبین میبرد.اگرآن را بکوبند وباروغن گل محمدی بیامیزندودرگوش بچکانند؛بیماریهای درونی گوش را که ناشی ازاثرضربت یابرخورد باشد بهبود می بخشدودردگوش رابرطرف مینماید.شیررافزونی میدهد.حالت تشنگی راکه از رطوبتهای بورقی رخ میدهد ازبین میبرد.برای بندآمدگی کبدی مفیداست ورطوبت طحال رابرطرف میسازد.گاهی که سبب ادرارمیشود،شکم رابندمی آورد راه بندان های کلیه ومثانه وزهدان راباز مینماید.باتب کهنه مقابله میکند.پادزهر سموم وحشرات سمی است وزیان آنها رادفع می نماید.
افسنطین(افسنتین) هستم:گیاهی است که برگ آن شبیه برگ مرزه ودارای تلخی وگیرندگی وسوزش است.حنین گوید:افسنتین چندگونه است:خراسانی،مشرقی،سوسی،طرسوسی ونوعی راازکوه لنکام می آورند.دانشمندان دیگر که قدیمی تراز حنین هستند کفته اند افسنتین پنج گونه است:سوسی،طرسوسی،نبطی،خراسانی،رومی.افسنتین نبطی معطراست.افسنتین عموما دارای گوهر خاکی وگوهر لطیف است وبامزاج خاکی خوددارای گیرندگی است وباگوهر لطیفش اسهال می دهدوبازکننده است.افسنتین از تیره درمنه ها است وازاین روی برخی ازحکما آن رادرمنه(شح)رومی خوانده اند.افشره افسنتین ازبرگ آن موثرتراست وباافشره افراسیون برابراست.گزینش:بهترین نوع افسنتین گونه سوسی وطرسوسی است که برنگ عنبراست واگر آن را خردکنند بوی الوا میدهد.مزاج:دردرجه اول گرم ودردرجه سوم خشک است.افشره اش گرمتراست.برخی معتقدند که دردرجه دوم خشک است ونظردرست همین است.خواص درمانی:افسنتین بازکننده وگیرنده است.گیرندگی آن ازگرمی اش قوی تراست.افسنتین نبطی بیشتر گیرنده است وکمترگرم وبدین علت است که بلغم را نمی راند.اگرچه درمعده باشد.دراین زمینه بهره ای ندارد.درافسنتین نیروی گدازنده موجوداست.افسنتین لباس راازبیدوگزند حشرات نگاه میداردواگر بامرکب ترکیب شودرنگ مرکب ثابت میماندوتغییر رنگ نمیدهدوکاغذ راازموش خوردگی محفوظ میدارد.افسنتین رنگ وروی رازیبا میکند.برای داءالثعلب وداءالحیه مفید است؛لکه های بنفش زیر چشم را می زدایدوفوائد دیگری نیزدارد.ضماد وشربت آن برای تصلبات درونی مفیداست.سررامیخشکاندوافشره اش سردردمی آورد.بنظر من این ناشی اززیانی است که به معده میرساند.بخارپخته شده آن دردگوش را تسکین میدهد.ضمادآن درداخل ازخناق پیشگیری میکندودرمداوای ورمهای پشت گوش؛دردگوش؛رطوبتهای گوش اثرمثبت دارد.تناول آن با عسل ازسکته جلوگیری میکند.هرنوع افسنطین وبویژه نوع نبطی آن اگر بصورت ضماددرآیدوبزیرچشم ببندند برای معالجه هرنوع دردکهنه وتیرگی چشم مفیداست.شربت افسنتین کشیدگی زیر سراشیبی دنده های روبه شکم(شراسیف)رامعالجه میکند.
اقاقیا هستم:صمغ درخت کرت(خرنوب مصری)است که می خشکانند وازآن قرص میسازند.ترکیب آن ازگوهرخاکی .گوهرلطیف است وازاینروهمراه بانوعی سوزندگی است که باشستن برطرف میشودوازآنجا که دارای تندی است درعمق فرومیرودوسردی میدهد.دیسقوریدوس گوید:درخت اقاقیادرمصر وغیرمصرموجوداست.این درخت خارداراست وخارهای آن راست نیستندوساقه هایش خمیده اند.گلی سپیدداردومیوه آن مانند لوبیا گرگی سپیدودرغلاف است.مزاج:شسته آن سرداست ودردرجه دوم خشکاننده است.دردرجه اول سرد ودراوایل درجه سوم خشک است.خواص درمانی:اقاقیا گیرنده است وخونریزی رابازمیدارد.اقاقیا رنگ رازیبائی ومو را سیاهی می بخشدوچاره ترکهای ناشی ازسرماست.درمداوای قرحه های دهان مفیداست.
املج(آمله) هستم:آمله معروف است؛مربای آمله از مربای هلیله کم تاثیرتراست وهردویک کارراانجام میدهند.اگرآمله رادرشیر بخیسانندآنراشیرآمله خوانند.مزاج:گرم است وبه رای بسیاری ازکسان دردرجه دوم سرداست.شایدحق این باشدکه خشک است واندکی سرد.خواص درمانی:گرمای خون رافرونشاند.ریشه موهاراقوی گرداندومورابه رنگ سیاه درمی آورد.برای پی ومفاصل مفیداست.دیدراتقویت میکند.قلب راقوت وصفا دهدومایه افزایش هوش وذکاوت واشتهاانگیزاست.معده رانیروبخشد.شهوت انگیزاست.برخی برآنند که بندآورنده شکم است.لیکن مربای آمله ملین است وهیچ زحمت نمیدهد ودرعلاج بواسیرمفیداست.
اقحوان(بابونه گاوچشم)هستم:به قول دیسقوریدوس برخی ازمردم اقحوان را ماریون وبرخی قورینبون وگروهی ارقسمون نامند.اقحوان دوصفت دارد.زردمایل به سرخی(اشر)وسفید.نوع سفیدش قوی تراست.گیاه اقحوان دارای چوبهای نازک است.گل آن سفید ومدوروسطحش زرداست.بویی سنگین داردومزه اش به تلخی می زند.گل اقحوان به گل مرومیماند.تندمزه وتندبواست.مزاج:درسوم گرم ودردوم خشک است.خواص درمانی:گرمی بخش،رساننده علاج انواع انسداداست ونوع سرخرنگ آن قابض ومانع سیلان است.تحلیل میبردلیکن درگیرندگی وخشکانیدن ازگدازندگی قویتراست.اقحوان عرق آوراست واگرروغنش رابراندام مالندعرق می آورد.تحلیل برنده ولطافت بخش است ودهانه رگها راباز میکند.خواب آوراست وبوکردن اقحوان تازه سبب خوابیدن میشود.روغن اقحوان دردگوش رادواست.درمداوی پیچش پی؛پارچه پشمی رادراقحوان آب پزشده می خیسانند وبرجای دردناک می گذارند مفیداست.ورم گرم معده وخون بندآمده درمعده راازبین میبردودرعلاج ورمهای سردنیزمفیداست.درمداوای ناصوروقرحه های پلید(خبیثه)وبرکندن خشک ریشه وعلاج زخمهای پی نافع است.شدیدامدراست.
افتیمون(سس صغیر)هستم:گیاهی است باساقه ای تردوزودشکن ودارای گل وتخمهایی است به رنگ سرخ که بسیارتیزوتندمزه است.تاثیراین گیاه به تاثیرکیاه حاشا(آویشن) میماند،لیکن ازحاشاقوی تراستوبعضی آنراازتیره آویشن پنداشته اند.گزینش:بهترینش آن است که از جزیره کریت یاقبرس می آورندرنگش سرخ وروشن است وهرچه درسرخی تیره ترباشدودربوی تندتر؛مرغوبتراست.خواص درمانی:بادشکن است.بامزاج پیران ونوپیران سازگاراست.بیماریهای سوداراازبین میبرد.علاج ترنجیدگی است.درمعالجه مالیخولیا وصرع سودمنداست.صفرائی مزاجان را آزارمیدهد وبرای آنها قی آوراست وتشنگی می آورد.
اسطوخدوس(استوقدوس)هستم:گیاهی است دارای پرزهای باریک وسرخرنگ که به پرزخوشه جو شبیه است وبرگهایش ازبرگ جودرازتراست وچوبهایش خاکی رنگ وهمچون افتیمون بی گل است.ترکیبش ازگوهرخاکی سردوآتشین است.مزه اش تنداست وبه تلخی میزند.مزاج:دردرجه اول گرم ودردرجه دوم خشک است.خواص درمانی:بوسیله تلخی که درآن است گدازنده ولطافت بخش است.تناول آن بندآمدگیها رابازمیکند.می زدایدواندک قبوضیتی داردکه بدن ودرون توان دهدوعفونت راجلوگیری مینماید.آب پز آن دردهای پی ودنده ها راتسکین می دهد.شربت آن درمداوای بیماریهای سردعصب بهترین دارواست.پس لازمست کسانیکه ضعف اعصاب دارندیاازسرما به بیماری عصب دچارندبراین دارومداومت کنند.درعلاج مالیخولیا وصرع سودمنداست.برای صفرایی مزاجان خوب نیست چون دچارقی میشوند.تشنگی آوراست.مجاری بول را استحکام میبخشد.بلغم وسودارابیرون می راند.
انجدان(انگدان)هستم:انگدان دونوع است.سپیدوسیاه،انگدان سیاه درغذاهاداخل نمیشود.بیخ آن مزه اش به مزه اشترغازنزدیک است ومزاج هوایی داردواشترغازدیرهضم است،لیکن انگدان سیاه هرچندبسیاردیرهضم است به اندازه اشترغازدیرهضم نیست.مزاج:درسوم گرم وخشک است.خواص درمانی:انگدان لطافت زااست وبیخش بادآور،اگرتن راباانگدان وبویژه باشیره ماساژدهند درجذب کردن مواد به خارج بسیارموثراست.بوی تن راتغییر میدهد.
ایرسا(زنبق)هستم:منظورازایرسا ریشه سوسن آسمانگون است،سوسن آسمانگون گیاهی است دارای ساقه های متعددوگل آن به رنگهای گونه گون است،سفیدوزردوآسمانی وبنفش وازاینروآنراایرسا نامیده اندکه رنگین کمان راایرسا گویند.ساقه های ایرسا بندبند وبرگش باریک است واگرکهنه شودکرم میزند.دیسقوریدوس گوید:برگ ایرسا به برگ سوسن بیابانی میماند.لیکن ازسوسن بیابانی بلندتروبزرگتراست.ساقه آن گلی دهد که گلبرگهای همدیگررامی پوشانند(پربرگ)وبه چندین رنگ درمی آیند:قسمتی به زردی مایل وارغوانی هستند به رنگ آسمانند واین اختلاف رنگ آنرارنگین کمان گویند.زیرابه رنگین کمان شبیه است.ساقه های سخت وخوشبوی داردوبایدبعدازچیدن درسایه گذارند وبه رشته کتان کشند.گزینش:هرچه سخت وپرمایه است وافشره غلیظ ومایل به سرخی داردوبوی سوسن بیابانی نمیدهد وزبان سوزنیست وبسیارعطسه آوراست بهتراست.
مزاج:درآخردوم گرم وخشک است.خواص درمانی:گرمی بخش،لطافت آور،رساننده،بازکننده،زداینده،تنقیه کننده است.
انجره(گزنه)هستم:رنگ تخم انجره شبیه رنگ تخم تره وازآن زردترودرخشان تراست وازتخم تره کوتاهتراست.به هرجای بدن برخوردکندحتی روده ها راهم می گزد.مزاج:گزنه وتخم گزنه هردودراول سوم گرم ودردوم خشک وگزنه ازتخمش خشک مزاج تراست.خواص درمانی:جذب کننده،قرحه آور،گدازنده،قوی وسودمنداست.بعضی گویند:چندان گرمی زا نیست وبادآوراست وبسیارزداینده وقرحه ها رانمی گزدوچنانچه باگوشت بپزند تاثیری درآن نمی ماند.
اسفاناخ(اسفناج)هستم:که نیازبه معرفی ندارد.مزاج:درآخراول سردوتراست.خواص درمانی:ملین است وارزش غذایی آن ازسلمه بیشتراست.من می گویم:دراسفناج قوتی است زداینده وشوینده،صفرارابرمی کند.شاید برگ آن معده را خوش نیاید.پس بهتر است که تصفیه شود وآنگاه بخورند.خوردن واندودن اسفناج برای سینه وریه گرم سودمند میباشد.علاج دردهای خونین پشت است.ملین شکم است.
بابونه هستم:گیاهی است که گلهایش به رنگهای زرد،سفید،ارغوانی یافت میشود.وگیاهی است مشهور وشناخته شده.جالینوس فرماید:قوت بابونه به قوت گل درلطافت نزدیک است.لیکن بابونه گرم است وگرمی اش همچون گرمی روغن زیتون به حالت اعتدال است.بابونه اکثرادرزمینهای خشن ونزدیک به کناره های زمین می روید.دربهارکنده وجمع میشود.مزاج:دراول گرم وخشک است.خواص درمانی:بازکننده است،غلیظ رالطیف می نماید.سستی می آورد،گدازنده است باکمی جذب یا اصلا جاذب نیست.بوسیله قوت سست کنندگی وتحلیل که درآن موجوداست ورمهای گرم رافرونشاند وتصلبات کم رانرم میکند وخوردن آن درمداوی سخت داخلی مفیداست.کشیدگی راسستی دهد.همه اندامان عصبی راتقویت مینماید.وبرای رفع خستگی ازهردارویی سودمندتراست.خون راازسینه پاک میکند وبرمی آورد.اما درتبهای بسیارشدید ودرورمهای گرم تمام رسیده اثری ندارد.
بنفشه هستم:گیاهی است مشهوروبیخش چون سایر اجزایش نیروی دارویی دارد.مزاج:دراول سردوتر،گروهی گفته اند:دراول گرم است ودرسردی برگش شکی نیست.خواص درمانی:گویندخون معتدل بوجود می آورد.بوکردن وبرسرمالیدن آن سردرد راتسکین دهد.بنفشه وبویژه مربای بنفشه باشکردرمان سرفه گرم است وسینه رانرم مینماید.التهاب معده راازبین میبرد.شربت بنفشه علاج دردکلیه است وملینی ملایم است وبرآمدن پیزی رافرونشاند،تناول بنفشه خشک صفرارابیرون راند.
بلبوس(موسیر)هستم:موسیر پیازی است کوچک وخوردنی که به پیازنرگس می ماندوبرگش شبیه برگ تره است وگلش به بنفشه می ماند.برخی گفته اند بلبوس همان "زیز"است.گروهی گویند بلکه ازتیره تلخ پیازاست.گمان میرود که بلبوس همان اناعیس باشد.مزاج:تقریبا هم مزاجیازاست وشایددراول خشک ودارای رطوبتی زائد باشد.خواص داروئی:بادآوراست پراکنده کند،زبان رازبری بخشد.
بزرقطونا(اسفرزه)هستم:اسفرزه دونوع است،زمستانی وتابستانی،واندازه درمانی آن چه زمستانی،چه تابستانی به وزن دودرهم است.گزینش:بهترینش پرمایه وچاق که درآب ته نشین میشود.مزاج:دردوم سردوتر.خواص درمانی:خردشده آنرادرروغن گل بجوشانند قابض است.
بطیخ(خربزه)هستم:معرفی نمیخواهد.
مزاج:دراول دوم سردودرآخردوم تراست.بزرخشک کرده اش رطوبت بخش نیست ودراول خشک کنندگی است.ریشه اش خشکی آوراست.خواص درمانی:رسیده اش لطیف وکالش متراکم است. خربزه نارسیده مزاج خیاراست وبه هرحال بازکننده است.گرمک ازحیث خلط ازسایر انواع خربزه بهتراست وگوشت آن زداینده است وبویژه تخمش بسیارجلادهنده است.خربزه رسیده ونارسیده هردوزداینده وتخم آن بیشتر زداینده است.خربزه باهرخلطی که درمعده اشد میسازدوتبدیل به آن خلط میشود.خربزه بیشترمیل به بلغم شدن میکند تاصفراوسوداشدن.گرمک زودتغییر نمیکند.اندامان غذا:خربزه عموما وبویژه ریشه اش قی آوراست.دودرهم یا یک بولوس آن به آسانی قی راتحریک میکند.خربزه اگرخوب هضم نشودقی آورومسهل گردد.گرمک دیرهضم است مگراینکه باهمه محتویاتش تناول شود.گرمک ازخربزه مغذی تروخلطش بهتراست.
خربزه رابایدبعدازخوردن طعام خورد که درغیراینصورت دل رابهم زندوقی آرد.بهترآن است که بعدازخربزه کسی که گرمی دارد سکنجبین خورد وکسی که رطوبتش زیاداست کندرمیل کند.کال ورسیده اش مدربول است وعلاج برای سنگ مثانه وکلیه ولی به شرطی که سنگ ریزباشد،ودرخردکردن سنگ کلیه ویژگی دارد.
گرمک کمترادرارآوراست وشیرین تراست وازخربزه زودتربه معده میرسد وبویژه اگرگرمک نرم باشد.اگرخربزه درمعده فاسد شود،سم گردد وهرگاه گرانی معده حس شود باید به سرعت معده راخالی کنند وبه هروسیله ای باشد استفراغ نمایند.
بیض(تخم پرندگان)هستم:گزینش:بهترین تخم ازآن مرغ خانگی است وزرده اش ازهمه بهتراست.
وبهترآنست که بابرشتن آنرامنعقد نسازند.بعدازمرغ خانگی تخم پرندگانی مرغوبترند که ازتخم مرغ نزدیکتراست مانند:تذرو،ژرژ،کبک،تیهو،اما تخم اردک وسایرپرندگان شناورخوب نیست وخلط بددارند.مزاج:مزاج تخم معتدل است،سفیده سردوزرده گرم وسرد وگرمی متعادل است.زرده وسفیده هردوترندوسفیده رطوبتی تراست.خشک مزاج ترین تخمها تخم غازوشترمرغ است.