عطاری بهار

مقدمه:انسانها برای زندگی کردن نیازهایی دارند که وجود برخی از آنها برای زنده ماندن وادامه زندگی لازم وضروری به نظر میرسد.نیازبه خون همانند اکسیژن وآب یکی از ضروری ترین نیازهایی است که حیات آدمی به آن وابسته است.

خون مانند حلقه ی یک زنجیر شماراتوسط ژن ها(برجستگی های کوچک روی کروموزم ها که مسئول انتقال صفات از والدین به فرزندان هستند)وکروموزوم ها(اجسام نواری شکل داخل هسته ی سلول که صفات ارثی راانتقال میدهند)به نسلهای گذشته وآینده مرتبط میکند وچیزی بیشترازیک مایع حیات بخش دربدن انسان میباشد.
عکس ژنها

عطاری بهار

عکس کروموزوم ها

عطاری بهار
درواقع خون،حامل خصوصیات ظاهری،سلامت مزاج وحتی رفتارهای فردی است که شخصیت اورا بوجود می آورد.مطالب این پست برای آشنایی بیشتر با خون وموضوعات مربوط به آن به مقوله هایی:مانند تاثیر گروه های خونی بر محیط کار،نوع تغذیه،نوع ورزش وهمچنین بیماریهای شایع هرگروه خونی ونیزارتباط بین طبع وگروه خونی پرداخته است.
نکته قابل توجه اینکه،تمامی اطلاعاتی که دراین پست ذکرشده است نسبی بوده وبطورقطع نمیتوان به آن تکیه کرد.
بامطالعه این مجموعه افرادعلاقمند قادرخواهند بود باآگاهی ازویژگی های گروه خونی خود وشناخت خود به سلامت وبهبود روابط اجتماعی خود کمک کنند.
خون:مایع سرخ رنگی که درتمام رگها جریان دارد وبدن ازآن تغذیه میشودکه حدود 8% ازوزن بدن انسان بالغ را تشکیل داده ومرکب ازگلبولهای سفید وسرخ وپلاسما است.
 عطاری بهار

خون از چه موادی تشکیل شده است؟خون از دوقسمت تشکیل شده است:
1-سلولهای کوچکی بنام گلبول قرمز وگلبول های سفید که 45%ازخون راتشکیل می دهند.
گلبول های قرمز:سلول های خونی حاوی هموگلوبین است که وظیفه آن انتقال اکسیژن ازریه به بافت های بدن وانتقال دی اکسید کربن ازبافت ها به ریه می باشد.همچنین قرمزی رنگ خون به علت ترکیب هموگلوبین واکسیژن به وجود می آید.
گلبول های سفید:سلول های خونی بی رنگ وفاقد رنگ دانه که بخشی از سیستم ایمنی بدن را تشکیل  می دهند وبدن رادربرابر بیماریهای عفونی محافظت می کنند.
2-پلاسما مایعی زردرنگ وچسبناک است که قسمت اعظم خون و55%ازحجم خون را تشکیل می دهد.
این مایع فاقدسلولهای خونی وجزءاصلی خون محسوب میشود که گلبولهای قرمز وپلاکت ها درآن شناورند.
%95 پلاسما راآب و5%بقیه را هورمون،پروتئین ومواد غذایی تشکیل میدهند.پلاکت ها جزء کوچکترین سلول خونی هستند که درواقع کارانعقاد خون به عهده آنهاست.هنگامیکه قسمتی از بدن به علت بریدگی دچارخونریزی می شود،پلاکت ها با لخته کردن خون،مانع خونریزی شدید می شوند.ولی گاهی اوقات انعقاد نابجای خون موجب بروزسکته قلبی وایسکمی مغزی(نرسیدن اکسیژن به مغز) می شود.
نکته:وجود ویتامین k وکلسیم برای انجام روند انعقاد خون ضروری است.
نقش خون در بدن انسان:رساندن اکسیژن ومواد غذایی به بافت ها،تنظیم دمای بدن،کمک به دفع مواد زائد از بافت های بدن ودفاع دربرابر میکروب ها از مهمترین وظایف خون دربدن است.
گروه خونی:تقسیم بندی خون براساس وجود یا عدم وجودآنتی ژن(ترکیباتی که پس ازوود به بدن،موجب تحریک واکنشهای ایمنی می گردند وباعث می شوندبدن موادی به نام آنتی کوربرعلیه آن ترکیبات تولید کند)درسطح گلبول های قرمز خون صورت می گیرد.به عبارت دیگر وجود این عامل باعث مشخص شدن گروه خونی افراد می شود.
 عطاری بهار

چگونگی کشف گروه خونی:اززمانیکه صحبت از نیاز به انتقال خون شد نیاز به کشف گروه های خونی نیز ضرورت پیداکرد.
ازآنجا که مناسبترین راه برای درمان خونریزیهای شدید که به دنبال جراحات ایجادشده دربدن بیماران به وجود می آید انتقال خون بود،عوارض ناشی ازعفونت درحین انتقال خون گسترش پیداکردومرگ ناشی از این انتقال،طبیبان رابرآن داشت تا به مطالعه بیشتری درمورد خون ونحوه ی انتقال وتزریق خون از فردی به فرددیگری برای جلوگیری از مرگ آنها بپردازد.
بنابراین نخستین انتقال خون دراوایل قرن هفدهم توسط طبیبی انگلیسی بنام ویلیام هاروی انجام گرفت،اما ناموفق بود واغلب بیماران بعدازانتقال خون یا مریض می شدند ویاازبین می رفتند.دراین زمان بدلیل ناشناخته بودن گروههای خونی اغلب انتقال خون ها باعدم موفقیت همراه بودتا اینکه دراواخر قرن هجدهم واوایل قرن نوزدهم میلادی-دانشمندی آلمانی بنام لاند اشتاینروهمکارانش به علت انتقال خون ناموفق پی برده وچهارگروه خونی راکه یکی ازمهم ترین عوامل انتقال خون موفق است راکشف کردند.
 عطاری بهار
اما باکشف گروهها ی خونی مشکل دیگری به وجودآمد وآن انعقاد خون بود چراکه انتقال خون مستقیم،همیشه امکان نداشت وبهمین دلیل باید مکانی برای نگهداری خون های گرفته شده که درآینده مورد استفاده قرارمی گرفت فراهم میشد.محققان با تحقیقاتی که درطی این مدت ودراین زمینه انجام دادند توانستند بانک خونی رابرای نگهداری خون های اهدایی ایجادکنند.
پس ازکشف گروه های خونی وتاسیس بانک خون بود که دیگر نگرانی برای انتقال خون وجودنداشت وبسیاری ازمرگ ومیرها ازبین رفت وبسیاری ازبیماران بهبود یافتند.لاند اشتاینر به خاطر کشف گروهای خونی،جایزه نوبل پزشکی رادرسال 1930 بخود اختصاص داد.
انواع گروه خونی:امروزه بیش از 20نوع عامل برای تعیین نوع گروه خونی وجوددارد که یکی ازمهمترین عوامل تفاوت گروههای خونی،وجودیا عدم وجود پروتئین های مشخصی به نام آنتی ژن روی گلبول قرمزوآنتی کور(پروتئینی است که بدن برعلیه سم وارد شده میکروبها یامواد وارد شده ی دیگر تولید میکند)که داخل پلاسما میباشد.
باتوجه به بررسی های انجام شده محققان دریافتند که نوع آنتی ژن آنتی کوردربعضی افرادمتفاوت است.
این تفاوت ها رامیتوان باتوجه به گروه های خونی بصورت زیر نشان داد.
1-گروه خونی A:وجودآنتی ژن نوع A درسطح گلبول های قرمز وآنتی کورB(ضدآنتی ژن B)درپلاسمای خون.
2-گروه خونی B:وجودآنتی ژن نوع Bدرسطح گلبولهای قرمزوآنتی کورA(ضدآنتی ژنA)درپلاسمای خون.
3-گروه خونی AB:وجودآنتی ژن نوع AوBدرسطح گلبولهای قرمزوعدم وجود هیچ یک ازآنتی کورهای (AوB) درپلاسمای خون.
4-گروه خونی O:عدم وجود هیچ یک ازآنتی ژنها درسطح گلبولهای قرمزووجود هردوآنتی کورAوBدرپلاسمای خون.
علاوه برآنتی ژن که مشخص کننده ی چهارنوع گروه خونی است.عامل دیگری بنام RHنیز درخون وجودداردکه اگرفردی آن رادرسطح گلبولهای قرمزخودداشته باشد.گروه خونی اومثبت ودرغیراینصورت گروه خونی اش منفی خواهدبود.
فردی که گروه خونی مثبت داردفقط میتواند به گروههای خونی مثبت خون بدهد،اما فردی که گروه خونی منفی دارد هم به گروه خونی مثبت وهم به گروه خونی منفی میتواند خون اهداکند.
چگونگی تعیین گروه های خونی:
1-درآزمایشگاه،پس ازنمونه گیری واضافه کردن دوسرم ضدAوB به آنها،نوع گروه خونی رامشخص میکنند.
دراین مرحله باید توجه کردکه درکدام مخلوط،خون لخته میشود.
2-اگرخون فقط باسرم ضدAلخته شد گروه خونی Aاست.
3-اگرخون فقطباسرم ضدBلخته شد گروه خونی Bاست.
4-اگرخون باهردونوع سرم لخته شد گروه خونی ABاست.
5-اگرخون باهیچ کدام ازسرم ها لخته نشد گروه خونی Oاست.
وراثت وگروه خونی:طبیعتا گروه خونی نیزمانند رنگ چشم یا مو،ژنتیکی است وازوالدین به فرزندان به ارث می رسد.
طبق تحقیقات انجام شده،فرزندانی که به محض تولد ازمادرخودجداشده وبه محیطی دیگروتحت سرپرستی فرددیگری قرارمیگیرند وبعدازسالها دوری هنگامیکه مادروفرزند رادرکنارهم قرارمیدهند،مشاهده می شودکه بسیاری ازصفات مادربه فرزند منتقل شده وهمچنین تعدادزیادی ازخصوصیات های مربوط به شخصیت مادردرفرزند هم بروزکرده است.این امرنشان می دهد که محیط نمیتواند بعضی ازخصوصیات ژنتیکی رادرفرزند تغییردهد.
درواقع وراثت عامل مهمی درانتقال صفات وخصوصیات ظاهری ورفتاری والدین به فرزندان است.
گروه خونی نیز یکی از ویژگیهای تغییرناپذیری است که چون ازوالدین به ارث رسیده،حتی درشرایط متفاوت وفرهنگهای مختلف،بدون تغییر وثابت باقی خواهد ماند.
گروه خونی فرزندان براساس گروه خونی والدین:
1-اگرگروه خونی والدینی هردوO باشد گروه خونی فرزندان O میشود.
2-اگرگروه خونی والدینی هردوB باشد گروه خونی فرزندان O و B میشود.
3-اگرگروه خونی والدینی هردوA باشد گروه خونی فرزندان O و A میشود.
4-اگرگروه خون والدینی هردوABباشد گروه خونی فرزندان AB,A وB میشود.
5-اگرگروه خون والدینی هردو A و B باشدگروه خونی فرزندان A,B,O و AB میشود.
6-اگرگروه خونی والدینی O و A باشد گروه خونی فرزندان O ویا A میشود.
7-اگرگروه خونی والدینی O و Bباشد  گروه خونی فرزندان O و B میشود.
مثبت ومنفی بودن گروه خونی فرزندان:
1-اگروالدینی گروه خونی مثبت داشته باشند،ممکن است گروه خونی فرزندان نیزمثبت یامنفی شود.
2-اگروالدین گروه خونی منفی داشته باشند،گروه خونی فرزندان نیز منفی خواهد بود.
3-اگرگروه خونی یکی از والدین مثبت ودیگری منفی باشد گروه خونی فرزندان آنها نیزمنفی یا مثبت خواهد بود.
اهمیت آگاهی ازگروه خونی:
1-هرفردباآگاهی ازگروه خونی خود،نوع تغذیه،بیماری وورزش متناسب با گروه خونی اش رابشناسد ودرجهت سلامتی خودازآنها استفاده کند.
2-این آگاهی ازنظر روانشناسی نیز میتواند به شما در شناخت روحیات فرد،دوستان وهمکارانتان کمک کند تا بتوانید روابطی صحیح ومثبت باآنها برقرارکنید.حتی استعدادهای پنهان خودراکشف کرده ودرجهت شکوفا شدن آنها تلاش کنید وبرای رسیدن به اهداف مهم زندگی،جنبه های مثبت شخصیت خودراپرورش ورشد دهید.
3-اطلاع ازگزوه خونی درفوریتهای پزشکی،مثل تشخیص هویت،نجات بیماران،ازدواج،جلوگیری ازانتقال بعضی ازبیماریها واهداءخون ازاهمیت زیادی برخورداراست.
4-باآگاهی از کم بودن بعضی ازگروههای خونی مثل گروه خونی O منفی میتوان بسیاری ازمشکلاتی که هنگام درمان،معالجه ویاتزریق خون برای این افراد به وجود  می آید راازبین برد.
ناسازگاری های گروه خونی:ناسازگاری های خونی اصطلاحا به همسان نبودن دوگروه خونی گفته میشود.
این مسئله درزمان تزریق خون بسیارحائز اهمیت است بطوری که موجب بروزاختلالات خونی وگاهی مرگ میشود.ازطرفی ازدواج،وجودبرخی ازاختلالات مربوط به کمخونی(تالاسمی)ممکن است مانع ازدواج بین دختر وپسرشود.
اصولا ناسازگاریهای گروه خونی به دوصورت اتفاق می افتد.
1-ناسازگاری بین خون دهنده وگیرنده:این نوع ناسازگاری درانتقال دوخون غیرهمسان اتفاق می افتد.گاهی به دلیل اشتباه درتشخیص ویا اشتباه درگزارش،ممکن است خون ناسازگاربه فردتزریق شود.گاهی نیزعامل RH(مثبت ومنفی بودن)موجب به وجودآمدن چنین مشکلی می شود.زمانی سازگاری بین دوگروه خونی اتفاق می افتد که گروه های خونی (ABO وRH) باهم سازگارباشند.اگر سازگارنباشد،گلبولهای قرمزخون دهنده دربدن فرد گیرنده لخته میشوند ورگهای خونی را مسدود کرده وازرسیدن خون به بخش های مختلف بدن جلوگیری میکنند.
همچنین ممکن است گلبول های لخته شده،متلاشی شود ومحتویات آنها بیرون بریزد وچون گلبولهای قرمزهموگلوبین دارند وهموگلوبین خارج از گلبول قرمز حالت رسمی پیدا میکند میتواند برای سلامتی بیماربسیارخطرناک باشد.
عوارض تزریق خون ناسازگار:درچنددهه ی اخیر پیشرفتهای زیادی درزمینه امنیت تزریق خون انجام شده است.امادرحال حاضر تزریق اشتباه خون ناسازگار ازنظر سیستم(ABO)باعث ایجاد بیماریهای زیر میشود.
کمخونی همولیتیک:این ناسازگاری ازطریق خون ایجاد میشود که بانارسایی حادکلیه ومرگ همراه است.
صدمه ی حاد ریوی:عارضه ای تهدید کننده است که با تنگی نفس شدید وهیپوکسی(کمبود اکسیژن)ریه بروز میکند،این عوارض 6ساعت پس ازتزریق خون ایجاد میشود.
آلودگی باکتریایی:اینوع آلودگی میتواند 60%باعث مرگ ومیر شود.
آلودگی ویروسی:اینوع آلودگی میتواند فردرابه ویروس ایدز،هپاتیت وسیفلیس(بیماری آمیزش واگیردارمزمن)مبتلا کند که بتدریج منجربه مرگ فرد میشود.
2-ناسازگاری بین خون مادروجنین:درهنگام ازدواج وانتخاب همسر اگرگروه خونی زوجین سیستم (ABO) تفاوت داشته باشد مشکلی ایجاد نمیشود.اما اگرتفاوت درمثبت ومنفی بودن گروه خونی زن وشوهرباشد ممکن است درهنگام بارداری،ناسازگاری بین خون مادروجنین باعث بوجودآمدن نوعی کمخونی (همولیتیک) درجنین شود.
اگرگروه خونی مادری منفی وپدری مثبت باشدممکن است گروه خونی جنین مثبت شود.درطی زایمان،مقداراندکی ازخون نوزاد ازطریق جفت واردجریان خون مادرمیشود ودرنتیجه بدن مادرشروع به تولید پادتن هایی برضد گروه خونی مثبت میکند.این پادتن ها پس اززایمان تولید میشوند.بنابراین بچه ی اول دچار مشکلی نمیشود ولی دربارداری های بعدی پادتن های موجود درخون مادرباعبورازجفت،گلبولهای قرمزجنین راتخریب میکنند.
گاهی کمخونی ناشی ازاین پدیده ممکن است آنقدرشدید باشد که باعث مرگ جنین گردد.اگرجنین زنده بماند،پادتن ها میتوانند درطی فرایند زایمان به بدن نوزاد انتقال یافته وباعث ایجاد یرقان(زردی)وسایر علایم،درمدت کوتاهی پس از تولد شوند.همچنین این تخریب ممکن است باعث بیماری اریتروبلاستوزیس(بیماری که به علت ناسازگاری خونی بین مادروجنین بوجود می آید ومیتواند موجب سقط جنین ویا عقب ماندگی ذهنی وآسیبهای متعددی درجنین شود،ولی درموارد خفیف تر موجب کمخونی وزردی میشود)گرددکه موجب سقط جنین ویا عقب ماندگی ذهنی ویا آسیب های متعدد مغزی میشود.خوشبختانه این مشکل قابل کنترل است ومیتوان بعدازتولد نوزادوباآزمایش خون آن(نمونه بندناف)،درصورت مغایربودن،باتزریق آمپول روگام ازتولید پادتن خون مادرجلوگیری کرد.
ناسازگاری های بین خون مادروجنین شایع ترین علت اریتروبلاستوزیس وبیماری کمخونی همولیتیک نوزادن میباشد.
گروه های خونی کمیاب(نادر):طبق تحقیقات انجام شده ،افرادی که گروه خونی آنها دربین پنج تا ده هزارنفر مشابه نداشته باشد،افرادی هستند که گروه خونی نادردارند.بنابراین میتوان گفت افرادی گروه خونی شان نادراست که یکی ازگروههای خونی اصلی راندارند.
تاکنون بانک اطلاعات خون حدود 470نفر راکه دارای گروه خونی کمیاب بوده اند،ثبت کرده است.ازاین تعداد 40نفردارای گروه خون بمبئی(Hh یا Oh)،هشت نفر گروه خونی چلانو دارند که ازجمله گروه های خونی نادرهستند.
کشف گروه های خونی نادرازلحاظ علمی هم ردیف باانجام عمل پیوند عضواست واز اهمیت بالایی برخوردار است.
علت پیدایش گروه های خونی نادر:تغییرات ژنتیکی ناشی از ازدواج های فامیلی ویا تغییرات محیطی که به دنبال یک شرایط جغرافیایی ویژه حاصل میشوند،موجب پیدایش گروه خونی کمیاب یا نادر دریک منطقه میگردند.
شناسایی این گروه های خونی به چندروش صورت میگیرد یابه صورت تصادفی ازطریق افرادی که خون اهدا میکنند مشخص می شود یادرجریان حادثه وبیماری متوجه گروه خونی نادر خود می شوند.گاهی نیز سقط های مکرر درزنان میتواند دلیلی برگروه خونی نادرمادر باشد که این گروه از خانم ها،توسط متخصصان  زنان وزایمان معرفی میشوند.
گروه خونی بمبئی:hh یاOh،بنام گروه خونی بمبئی یا مومبای شناخته میشود،زیرابرای اولین باردرشهربمبئی هندوستان درسال 1952شناسایی شد.آنهایی که گروه خونی آنها بمبئی است آنتی ژن Hراندارند.
درکشورما 40نفرکه دارای اینگروه خونی هستند شناسایی شده اند که دراستانهای فارس،مازندران،تهران وچند شهر دیگر زندگی میکنند.
این گروه خونی میتواند اهداکننده به کلیه گروههای خونی باشد.البته قبل از انتقال باید به مساله مثبت ومنفی بودن خون نیز توجه شود.متاسفانه افراداین گروه نمیتوانند ازهیچ کدام ازگروه های خونی حتی Oخون دریافت کنند وفقط میتوانند دریافت کننده خون ازگروه HH یا بمبئی باشند.
گروه خونی چلانو:یکی دیگر ازگروه های نادر خونی که در کشورماشناسایی شده چلانو نام دارد.تاکنون 8نفر بااین گروه خونی درکشور وجوددارند.
گروه خونی جونیورولانگریز:گروه های خونی جونیور ولانگریزبه ویژه درشرق آسیا ودرژاپن فراوان دیده میشود بصورتی که بیش از 50هزار ژاپنی ازگروه خونی جونیور منفی برخوردارند وبه این ترتیب دچارمشکلات انتقال خون ویا ناسازگاری مادربا جنین هستند.
گروه خونی لوترن بی منفی(RH NULL):گروه خون دیگری بنام RH NULL جدیدترین گروه خونی است که به تازگی در کشور شناسایی شده ومتعلق به یک خواهروبرادر میباشد.
افرادی که این گروه خونی رادارند،مبتلا به سندروم RH NULL میشوند وهمیشه دچارکمخونی مزمن هستند،این افراد درصورت نیازحتما باید خون سازگار خودشان رادریافت کنند.
گروه خونی KBP منفی:جزءنادرترین گروه خونی درکشور ایران است که تاکنون فقط یک نفربااین گروه خونی شناسایی شده است.
گروه خونی X:گروه خونی Xکمیاب ترین نوع گروه خونی در دنیاست که تا به حال 27نفر درسراسر دنیا بااین گروه خونی شناسایی شده اند که اکثرادرقاره آفریقا ساکن هستند.