عطاری بهار

عطاری بهار

"مبارزه باحشرات وجوندگان"
1-سوسک:تعدادی ازحشرات به دلیل نیازهای زندگی خوددرمحلهای زندگی انسانها زندگی میکنند وارتباط نزدیکی باآنها برقرارمی نمایندکه سوسکها(سوسری)ازآن جمله هستندوبه دلیل نیازهای خاص خودتقریبا دراکثرمناطق مسکونی واماکن عمومی دیده میشوند.
این حشره ازهمه مواد قابل هضم موجود درمحیط تغذیه میکند ودرانتقال بیماریها نیز نقش عمده ای دارد.
اهمیت عمومی وبهداشت سوسک:امروزه سوسکها ازآفات بسیارمهم اماکن مختلف به شمارمی آیند،این حشرات درمنازل،ادارات یا اماکن دیگر تخم ریزی می کنند ودرغذا،آب پناهگاه وگرما باانسان شریک می شوند،انها دراماکن داخلی درتمام طول سال فعالند.
سوسکها هرنوع غذایانوشیدنی انسانی وحیوانیفمواد گیاهی وحیوانی،چرم،چسب کاغذدیواری و....را می خورند.
وقتی درنظر بگیریدکه سوسکی ازخلط مریض مبتلا به سل ویامدفوع بیمار اسهالی میخورد ودست وپا وبدنش به ان آلوده میشود وبعدبه آشپزخانه راه پیدامیکند وروی ظروف غذاخوری وموادغذایی راه میرود اهمیت موضوع بیشتر درک میشود.
درجوامع پیشرفته این حشرات معمولا بعنوان علامت مهمی درپایین بودن سطح بهداشت محیط،شرایط اقتصادی واجتماعی به شمارمیروند،علاوه براین وجود سوسکها درآشپزخانه،حمام،رستوران،بیمارستان وسایراماکن میتواند موقعیت اجتماعی واقتصادی این مکانها رادرنظر مردم پایین آورد.
این حشرات ازچندراه سلامت انسان رابه خطر می اندازند:
1-موادغذایی راآلوده میکنند(ازاین راه هم باعث انتقال بیماری میشوند وهم باعث خسارت مالی به صاحب کالا می گردند).
2-بوی بدی تولید میکنند.
3-عوامل بیماری زای موجودبرروی قسمتهای مختلف بدنشان را به انسان منتقل میکنندکه این مسئله مهمترین اثرات سوءاین حشره میباشد.
4-گاهی اوقات ممکن است گزشهای ضعیفی خصوصا دربین انگشتان کودکانی که به خواب رفته اند انجام دهند.
5-ترشحات وپوسته های ناشی ازتعویض جلدسوسک باعث ایجادحساسیت می گردد.
6-ترس ازوجود سوسری ها دربین ساکنین منازل وآپارتمانهای آلوده ازاثرات ناخوشایند دیگر سوسکها است.
انتقال عوامل بیماریزا:اهمیت بهداشتی سوسکها ازیک طرف به علت وجودآنها درخانه،مغازه،انبارهای موادغذایی،آشپزخانه ها وبخشهای تهیه موادغذایی وازطرف دیگرحضورآنها درفاضلابها وسطل های زباله می باشد.
لذا آنها قادر به انتقال عوامل بیماریزا ازیک محل به محل دیگر میباشند،به این ترتیب بعضی ویروسها،تخم انگلها،میکروبها وقارچهای بیماریزارابه انسان منتقل میکنند.
مبارزه باسوسک ومراحل آن
الف-شناسایی محل:ابتداباید مشخص کرد که محل اصلی آلودگی وزیادشدن سوسک کجاست ودرکدام قسمتها امکان تخم ریزی این حشره وجوددارد،بررسی نمودن شکافهای موجود درگوشه کنارساختمان به خصوص درمحلهای گرم ومرطوب مثل دستشویی ها،آشپزخانه ها،مستراح،حمام،زیرزمین،اطراف قرنیزها،کنارچهارچوب درهاوپنجره ها،اطراف عایق بندی فرمها،یخچالها ووسایل فرسوده،پشت موتورهای دستگاهها که معمولا دارای حرارت بیشتر است،بخصوص درهنگام شب که سوسکها فعال هستندمارابه یافتن محل اصلی تخم ریزی این حشره یاری ومبارزه باآن را آسانترمی سازد.
برای بیرون کشیدن سوسکها ازپناهگاهیشان وپی بردن به میزان آلودگی محل میتوان ازیک اسپری که دارای نوعی حشره کش به نام پپتروم است استفاده نمود،زیرااین ترکیبات میتوانند سوسک راجلب کرده وازپناهگاهیشان بیرون بکشند.
وجود کپسول تخم،پوسته بدن ومدفوع آنها نیز میتواند مارابه محل اصلی راهنمایی کند.
ب-تععین نوع سوسک:برای موفقیت بیشترمبارزه باسوسک تعیین نوع آنها لازم است،سوسکهایی که به محیط انسانها وارد میشوند وازنظر بهداشتی اهمیت بیشتری دارندعبارتنداز:سوسکهای آلمانی سوسکهای آمریکایی،سوسک شرقی،سوسک استرالیایی،سوسک اثاثیه یا نوارقهوه ای.
سوسک آلمانی ازمقاوم ترین نوع سوسکهاست،کپسول تخم سوسکها تقریبا شبیه لوبیا قرمزاست وازهریک تخم بسته به نوع سوسک 14تا48نوزادبیرون می آیند.
انواع مبارزه:
الف-مبارزه فیزیکی-بهسازی محیط.
ب-مبارزه شیمیایی-سمپاشی.
الف-بهسازی محیط:بهسازی محیط اساسی ترین راه مبارزه باسوسک هاست که دراین روش لازم است پناهگاههای سوسک راازمیان برداریم .
برای این کارباید:
1-چهرچوب درهای فرسوده عوض شود.
2-کلیه شکافهای دیوارها،کف،سقف،درزهای بین پله ها وغیره با سیمان یامصالح دیگر ساختمانی دقیقا گرفته شود،بندکشی بین کاشی ها،بین دیواروکف وحاشیه اطراف قرنیزها تجدید شود،اینکار مانع از بیرون آمدن نوزاد سوسک ازتخم هایی است که در شکافها گذاشته شده است.
3-رعایت بهداشت ونظافت ساختمانها،جمع آوری وحمل ودفع بهداشتی زباله.
4-جلوگیری ازریخت وپاش موادغذایی.
5-پوشاندن مجاری فاضلاب باتوری مناسب واستفاده ازتوری ریز درمدخل هواکش فاضلاب ودهانه لوله ای فاضلاب و....
مبارزه شیمیایی(سمپاشی):بااستفاده از سموم حشره کش نیز میتوان بعنوان اقدام تکمیلی به مبارزه باسوسک پرداخت که به روش محلول پاشی،گردپاشی،طعمه گذاری و....انجام میشود برای انتخاب سم ونحوه وزمان سمپاشی بهتراست بامراکز بهداشتی(واحد بهداشت محیط)مشاوره نمود.
2-مگس خانگی:این مگس معمولا دراماکن انسانی دیده میشود وبه آنها مگس کثیف نیز گفته میشود،این مگس انسان را نمی گزد اما بعلت انتقال عوامل بیماریزا توسط دست وپا وبدن خودازمدفوع یاحیوانات مرده به موادغذایی یااماکن تهیه موادغذایی ازنظر بهداشتی دارای اهمیت زیاداست.
مبارزه با مگس خانگی:
1-نصب توری روی پنجره ها،دربها وسوراخ های تهویه.
2-به کاربردن پشه بندروی تختخواب وگهواره بچه.
3-کشتن مگسها توسط مگس کش دستی یاکاغذهای چسبنده.
4-تمیزنگهداشتن توالت وپوشیدن آن بعداراستفاده.
5-نگهداری زباله درزباله دان درب دار.
6-پوشانیدن موادغذایی یانگهداری آنها درظروف سربسته.
7-تمیزنگهداشتن مراکزتهیه وتوزیع وفروش موادغذایی.
8-احداث توالتهای بهداشتی به منظور پهیز ازاستفاده ازفضای آزادبدین منظور.
9-جمع اوری مرتب زباله ودفع بهداشتی آن.
10-دفع بهداشتی لجن وفاضلاب.
3-پشه ها:پشه ها ازمهمترین حشرات خونخوار هستند که باعث ایجادمزاحمت وبیماری درانسان وسایر پستانداران وپرندگان میشوند درمناطق دورازدریا،مزارع برنج وزمین های مرطوب،پشه های زیادی تولید میشوند وهرساله باعث بوجودآمدن مشکلاتی میشوند.
گودالهای آب،ظروف آبخوری،پرندگان وقوطی های خالی ولاستیکهای کهنه اتومبیل ها ازمحلهای بسیارخوب برای زادوولد پشه ها درشهرها هستند.
اهمیت پشه ها ازنظر بهداشتی:
1-پشه های ماده می گزند وخون را می مکند.
2-درمحل گزش سوزش وخارش ایجاد میشود وممکن است باعث انتشار بیماریهای مختلف نیز بشود(مثل پشه مالاریا).
مبارزه باپشه ها در اماکن:ازبین بردن محلهای تخم ریزی پشه ازقبیل آبهای راکد،پوشاندن درب مخازن ذخیره آب،زهکشی وازبین بردن آبراهه های پشت بام،تعویض ظروف آب مصرفی دامها وگلدانها وغیره بطور روزانه.
اقدامات پیشگیری:
-خوابیدن درتوری پشه بند وبکاربردن دورکننده حشرات-نصب توری بردرها وپنجره ها وهواکشها.
-پوشانیدن روی آبهای راکد-چاه-دستشوئی ومستراح وغیره بانفت پاشی روی آنها.
مبارزه باپشه دراطراف اماکن:
-زهکشی آبهای راکد ازقبیل گودالها وچاله ها و...
-جلوگیری ازجمع شدن آب هرزاطراف منابع آب.
-سوراخ کردن وبریدن قوطی های کنسرووحلب های خالی بطوریکه درآنها آب جمع نشود،بریدن لاستیکهای کهنه موقع دورانداختن وقراردادن آنها به نحوی که آب درآن جمع نشود،پرکردن چاله های زمین ودرختان که درآنها آب جمع میشوند.
-جمع اوری اشیاء اضافی که ممکن است به نحوی آب باران درآن جمع شود.
-نفت پاشی یاروغن پاشی سطح آبهای راکدی که نمیشود آنها رازهکشی کرد.
-جایگزین کردن انباره های توالت به چاه کاذب.
-گرفتن درزوشکاف مخازن فاضلاب ونصب توری برروی هواکش آنها.
4-ساس:ساس تختخواب قرنها باانسان درارتباط بوده است،این انگل خونخوار راهنوز میتوان درکشورهای پیشرفته خصوصا درنواحی فقیر نشین مشاهده کرد.اهمیت بهداشت اصلی آنها خارش وآزارواذیت ناشی ازگزش است.
ساس ها شب تغذیه میکنند ودرطول روز درون درزها وشکافها پنهان میشوند،مخفیگاههای این حشرات شامل درزهای تشک-شکاف جعبه ها -فضای زیرستون ها-قسمتهایی ازکاغذدیواری که از دیوارجداشده باشد-قاب عکسها و....است.
اهمیت بهداشتی ساس:
-ساس بدن را می گزد وخون را می مکد.
-گزش آن باعث خارش،تورم والتهاب می گردد.
-بوی نامطبوع ایجادمیکند.
-خواب وآرامش انسان را مختل میکند.
مبارزه:(اقدامات پیشگیری):
-ازورود اتفاقی ساس به اماکن ازطریق لباس،ملحفه،جعبه ها،مبل وصندلی وچمدان و....جلوگیری شود.
-ازلباسها ورختخواب افراددیگراستفاده نکنید.
کاهش آلودگی:
-وسایل آلوده راازمحل خارج کرده وبازدن ضربه وتکان دادن ساسها راازآنها جداکنید.
-روی وسایل فلزی وقاب عکسها باریختن آب جوش میتوان ساس ها راجداکرد.
-ازسموم مناسب برای سمپاشی مخفیگاه آنها استفاده کنید.
شپش:شپش بدن یک انگل خارجی خونخوار بدن انسان است،شپش سر وبدن تقریبا شبیه به هم هستند اما شپش سر بیشترروی پوست پوست سر وشپش بدن روی بدن یالباس دیده میشود.
شپش بدن معمولا درشرایط غیر بهداشتی وازدحام جمعیت میتواند شیوع یابد،شپش بدن میتواند بیماری تیفوس،تب خندق وتب راجعه راانتقال دهد،به غیر ازانتقال بیماری شپش بدن ممکن است باعث حساسیت شدید پوستی گرددکه از مشخصات آن بروزتورم خفیف ودانه های قرمزدراطراف محل گزش میباشد.
برخی ازافرادنسبت به موادتزریق شده شده از طریق گزش شپش حساسیت دارند ممکن است پوست بدن دراثرهجوم شپش کنده شده وباعث بروزدردزخم یااگزما گردد.
راههای کنترل:
-تعویض متناوب لباس.
-شستشوی لباسهای آلوده درآب خیلی گرم یاخشکشویی کردن آنها.
-استفاده ازلوسیون ها وشامپوهای ضد شپش.
شپش سر:شپش سر ظاهرورفتاری تقریبا شبیه به شپش بدن داردامامحدودبه پوست سر میباشد،شپش سر مشکل بهداشتی خاص برای افرادمبتلا به وجودمی آورد،اگرچه ممکن است منجربه خارش وایجادآلودگی ثانویه دراثرخراشیدگی پوست شودولی تاثیرات مهم ومنفی آن احساس خجالت زدگی درمحیط اجتماعی است.
کنترل آلودگی:
-درمان انفرادی بااستفاده ازشامپوهای ضدشپش.
-جداکردن تخم شپش ها ازموها درحدامکان.
-رفع آلودگی ازلوازم شخصی فردبیمار(لباس،کلاه،شانه،بالش و....)یکی ازمهمترین کارهادرکنترل شپش سردرمان همزمان کلیه اعضاءمبتلا دریک خانواده است.
برای جلوگیری ازمبتلا شدن به شپش درموردسر:
-مرتبا موها شسته شوند.
-ازوسایل شخصی دیگران استفاده نشوند.
درمورد بدن:
-بدن راتمیز نگه داشته مرتبا حمام کنند ولباسهای تمیز بپوشند.
-وسایل خواب مرتباشسته شوند.
-لباس ووسایل خواب هرکسی مخصوص به خودش باشد.
برای رهایی ازشپش اقدامات زیررانیز میتوان انجام داد:
درسر:
-باشانه ریز مرتبا موها شانه شوند وبادست شپش وتخم شپش(رشک) راازسر جداکنید.
-مخلوط نفت باروغن نباتی(به نسبت یک به یک)به موهای آلوده مالیده شود،سپس بایک حوله روی آن رابپوشانید یک ساعت بعدشستشو دهید.
دربدن:
-ملحفه ولباسها راباآب وصابون شسته وبجوشانید.
-وسایل خواب ولباس رادرمحل سردمدت یکماه نگهداری کنید.
-لباسها راباحرارت 70درجه ضدعفونی کنید.
-روی محل گزیدگی شپش رانخارانید چون ممکن است موجب بیماری شود.
-ازاتوی داغ برای لباسها بخصوص درزلباسها استفاده کنید.
موش:موش ازجمله جوندگانی است که از دوجنبه دارای اهمیت است.
الف:ازنظر اقتصادی:خسارت موش به مزارع،محصولات کشاورزی وموادغذایی،ازبین بردن وضایع نمودن کالا واشیاء،کابل های برق وتلفن وایجادآتش سوزی هرساله ملیونها تومان خسارت ببار می اورد.
ب:ازنظر بهداشتی:روی بدن موشها کک وکنه های ریز زندگی میکنند که انتقال دهنده طاعون،تیفوس موشی وبرخی ازمسمومیت های غذایی به انسان است.
-فضله موش غذاراآلوده میکند.
-موش میتواند بیماری یرقان باادرارخونی راازطریق ادرارخودمنتقل سازد.
-گازگرفتگی موش ممکن است منجربه انتقال بیماری تب گازگرفتگی موش شود.
راههای مبارزه:برای مبارزه با موش موثرترین راه بهسازی محیط است،راههای دیگری ازجمله استفاده ازسموم،تله،استفاده از دشمنان طبیعی آنها وجودداردکه گفته شده بهترین وموثرترین روش بهسازی محیط است.
موش برای تولید مثل وزیاد شدن جمعیت احتیاج به غذا،آب وپناهگاه دارد،درصورتیکه باسالم سازی محیط شرایط راطوری نامناسب سازیم که موش به این سه عامل دسترسی نداشته باشد.
بزرگترین گام رابرای پیشگیری ومبارزه بااین حیوان موذی برداشته ایم،بنابراین بهسازی محیط یعنی نامناسب نمودن محیط برای جلب وتکثیر موش که موثرترین روش برای مبارزه است.
 بدین منظور اقدامات زیر توصیه میگردد:
1-زباله درظروف سربسته نگهداری شده وبه موقع دفع گردد.
2-سوراخهای بزرگتر از 6میلیمترباسیمان وخرده آهن یاشیشه مسدود گردند.
3-یک نوار 10سانتی متری پلاستیک صیقلی درپائین پنجره هانصب گردد.
4-شاخه درختهایی که خیلی به سقف اماکن است بریده شود.
5-اطراف اماکن کاملا تمیز وخالی ازوسایل اضافی باشد.
6-ساختمان انبارها،رستوران ها،مغازه ها ومحلهای نگهداری موادغذایی برای جلوگیری ازورود موش مجهز باشد.
7-مجاری فاضلاب وآبهای سطحی وکابلهای برق دارای حفاظت مناسب باشند تا ازورود موش به اماکن جلوگیری شود.
8-سوراخهایی که به سیستم فاضلاب وهواکشها منتهی میشود دارای حفاظ مناسب باشد.
10-موادغذایی درشیشه ها وقوطی وپیت های کاملا دربسته نگهداری شوند.
11-ازنشست آب وجلوگیری شود وشیرهایی که چکه میکند تعمیر گردند.
12-گونی های غلات روی پایه قرارگیرند وهر2 ماه یکبار جابجا گردند.