عطاری بهار

اقدامات فوری برای نجات جان بیمار

چه کسانی مراقب خطر سکته مغزی باشند‌؟

عطاری بهار
سکته مغزی در ایران نخستین علت ناتوانی و دومین علت مرگ و میر در کشور به شمار می‌رود؛ بنابراین باید صدای سکته مغزی را بشنویم و علائم خطر آن را بشناسیم. اما صدای سکته مغزی چگونه شنیده می‌شود؟!

پیشگیری از سکته مغزی هم فقط با تغییرات سبک زندگی  روزمره امکانپذیر است‌. بارها گفته شده، اما باز هم تاکید می‌کنیم چاقی، فشار خون بالا، دیابت، استعمال سیگار و چربی زیاد و نیز بیماری‌های قلبی از عوامل بروز سکته مغزی هستند.

 در بسیاری از موارد با تغذیه سالم و انجام ورزش و تحرک می‌توان حتی تا 17 برابر از سکته مغزی جلوگیری کرد.

 25 درصد سکته‌های مغزی منشأ قلبی دارد و بر اثر مکث لخته از قلب به مغز رخ می‌دهد. در واقع، یک‌چهارم سکته‌های مغزی از طریق لخته‌ای که از قلب به سمت مغز حرکت می‌کند، رخ می‌دهد.

در واقع 90 درصد سکته‌های مغزی بر اثر تشکیل لخته در عروق مغزی به وجود می‌آید و 10 تا 15 درصد سکته‌های مغزی بر اثر پاره شدن رگ مغزی است.

وقتی بخش بزرگی از مغز سکته می‌کند

متاسفانه سکته‌های مغزی وسیع در بیشتر موارد با از دست رفتن جان بیمار یا به‌جا ماندن عوارض فیزیکی وسیع همراه است .

انسداد عروق مغزی بزرگ طبیعتا منجر به ایجاد سکته‌های مغزی وسیع‌تری می‌شود. این افراد معمولا دارای عوامل خطر متعدد آترواسکلروز (تصلب شرایین) مانند فشارخون بالا، چربی بالا، مصرف سیگار و سایر دخانیات، تنگی شریان‌های کاروتید مغزی، دیابت و... هستند .

متاسفانه این عوامل بخوبی کنترل نشده‌اند و بتدریج عروق بزرگ مغزی آنها توسط پلاک‌های آترواسکلروز گرفتار شده و در نتیجه زمینه‌ساز انسداد ناگهانی این عروق توسط لخته خون و ایجاد سکته مغزی بزرگ می‌شود. همچنین افرادی که دارای اختلالات قلبی اصلاح نشده مانند آریتمی‌ها (نامنظمی) یا اختلالات ساختاری مانند نارسایی ماهیچه یا دریچه‌های قلبی هستند نیز مستعد بروز سکته‌های مغزی وسیع با منشأ آمبولی‌های قلبی بزرگ هستند.

عوارض غیرقابل جبران سکته‌های وسیع

در صورت بروز سکته‌های مغزی خفیف، امکان بازیابی قسمت عمده‌ای از صدمات حرکتی یا... ناشی از آسیب مغزی با کمک روندهای اصلاحگر عملکرد مغزی، داروها و اقدامات توانبخشی وجود دارد، ولی متاسفانه سکته‌های بزرگ مغزی بسیار مرگ‌آور هستند و در صورت زنده ماندن نیز فرد دچار نقایص شدید حرکتی و فلج اندام‌ها، نقایص شناختی و اختلالات هوشیاری و... می‌شوند.

در حالی که بروز سکته‌های مغزی کوچک‌تر و نیز در نواحی کمتر حساس‌تر مغزی طبعا خطرات کمتری دارد و برعکس سکته‌های بزرگ‌تر یا درگیر کننده مراکز حیاتی مغز مانند مراکز کنترل تنفس و نظارت بر قلب و هوشیاری حتی با اندازه کوچک نیز می‌تواند گذرا باشد.

اقدامات فوری برای نجات جان بیمار

مهم‌ترین اقدام فقط یک کار است: اطلاع فوری به اورژانس شهری در سریع‌ترین زمان ممکن و در صورت عدم دسترسی به آن، انتقال بیمار در اسرع زمان به نزدیک‌ترین مرکز مجهز درمانی، مهم‌ترین نکته توجه به زمان و انتقال هرچه سریع‌تر بیمار به مراکز درمانی مجهز به امکانات درمان سکته مغزی است که خوشبختانه به همت سال‌های اخیر وزارت بهداشت و انجمن سکته مغزی کشور و استادان نورولوژی سراسر کشور هم‌اکنون بیش از 50 مرکز در سراسر کشور، به صورت شبانه روزی آماده ارائه خدمات به این بیماران هستند. این متخصص مغز و اعصاب تاکید می‌کند: نکته مهم اینجاست که بیماران پس از سکته مغزی در زمان طلایی کمتر از 4/5ساعت به مراکز درمانی برسند. مساله بسیار مهم بعدی نیز پرهیز جدی از اقدامات اضافی نظیر خوراندن دارو به بیمار، ماساژ دادن، زدن سوزن به بدن بیمار و‌... است.

بیماری قلبی، سکته مغزی را آسان می‌کند

بیماری‌های قلبی که باعث سکته مغزی می‌شوند بیماری‌های آریتمیک (‌بی‌نظمی ضربان قلب‌) هستند. یعنی نامنظم بودن ضربان قلب و تپش‌های قلب نامنظم موجب ایجاد لخته می‌شود که این لخته به سمت عروق مغزی حرکت می‌کند. به همین دلیل، کسی که بیماری قلبی دارد باید تحت نظر پزشک متخصص قلب باشد. عمده‌ترین مشکلات قلبی که در بروز سکته‌های مغزی مؤثر هستند با یک نوار قلب ساده نیز قابل تشخیص است و نیاز به انجام تست‌های تخصصی در تشخیص اولیه نیست مگر این که پزشک متخصص درخواست تست‌های تخصصی‌تر داشته باشد.

چه کسانی مراقب خطر سکته مغزی باشند‌؟

کسانی که سبک زندگی صحیح و سالم ندارند‌. یعنی تغذیه شان خوب نیست، ورزش منظم روزانه نمی‌کنند، استرس‌های عصبی زیادی دارند و با کنترل ریسک فاکتور‌هایی چون فشارخون، دیابت، مصرف سیگار، چربی بالا، بی‌تحرکی و بیماری قلبی بیگانه‌اند یا نسبت به آنها کم‌توجه هستند در معرض جدی خطر سکته مغزی و قلبی قرار دارند. توجه داشته باشید فشار خون بالا احتمال بروز این بیماری را پنج شش برابر افزایش می‌دهد.

کمردرد، هدیه کفش نامناسب!

عطاری بهار
حدود 80 درصد افراد در زندگی به کمردرد دچار می‌شوند. این کمردرد می‌تواند از پاها شروع شود و منشأ اصلی کفش مورد استفاده باشد.

کمردرد دومین علت مراجعه افراد به پزشک است. گاهی علت این کمردردها مشخص است مانند آسیب‌های ورزشی و خم شدن به روش‌های نادرست و گاهی مقصر اصلی پاها یا کفش‌ها هستند.

انتخاب کفش درست و رعایت اصول در پوشش پا می‌تواند درمان این نوع کمردرد باشد. اگرچه پاها از کمردرد دور هستند، اما با انتقال نامناسب نیروی وارد شده از زمین به بدن و اعمال فشار و ایجاد خستگی در عضلات مفاصل بالایی می‌توانند عامل بروز درد در این بخش‌ها باشند. به این مجموعه پا تا کمر زنجیره حرکتی گفته می‌شود.

براساس ایده زنجیره حرکتی، حرکت دادن بخشی از بدن، سایر قسمت‌های بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

وقتی قوس کف پای شما در کفش به طور مناسب پر نمی‌شود و الگوی راه رفتن شما دچار اختلال می‌شود، این الگوی غلط به کمر منتقل می‌شود و فشار بر ستون فقرات کمری و لگن را افزایش می‌دهد.

کفش و تأثیر آن بر کمردرد، با مد و سلایق القا شده از سوی تولیدکنندگان به مصرف‌کنندگان نیز اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند؛ به طور مثال کفش‌های پاشنه بلند خط ثقل بدن را جابه‌جا کرده و باعث اعمال فشار بیش از حد و آسیب فقرات کمری می‌شوند.

صندل‌ها هم که کفه تخت و بدون پاشنه دارند، قوس کف پا را پر نمی‌کنند و سبب بروز درد کف‌پا، مچ و زانوها می‌شوند. در بررسی و ارزیابی بیماران کمردرد، فیزیوتراپیست‌ها علاوه بر معاینه و ارزیابی ستون فقرات کمری و مفاصل لگن، میزان تحرک و راستای مفاصل مچ و زانو را هم بررسی می‌کنند و قوس‌های کف پا را هم مدنظر قرار می‌دهند.

زانوهای پرانتزی و ضربدری، مچ پاهای به داخل یا به بیرون منحرف شده و قوس کف پای بیش از حد یا پای صاف با تجویز کفی و کفش طبی مناسب و آموزش تمرینات کششی و تقویتی به بیمار اصلاح و فشارغیرطبیعی از روی ستون فقرات کمری برداشته می‌شود.

گاهی یک کمردرد قدیمی و مقاوم به درمان‌های دارویی، با یک ارزیابی دقیق در فیزیوتراپی و تجویز یک جفت کفی ساده و آموزش چند تمرین کششی عضلات پشت ساق و ران کاملا برطرف می‌شود.

از آنجا که شکل پای شما در طول زمان تغییر می‌کند و کفی و کفش طبی اصلاحاتی را در آن ایجاد می‌کنند، لازم است هر سه تا شش ماه بیمار مجدد ارزیابی و تغییراتی در کفی و کفش او ایجاد شود. توجه به میزان ساییدگی هر جفت کفش در تجویز اصلاحات مناسب بسیار مؤثر است.

کفش باید کاملا پای بیمار را در بربگیرد و پا داخل کفش آزاد نباشد و لق نزند. کفه کفش باید انعطاف‌پذیری مناسب داشته باشد و بخشی از نیروهای عکس‌العمل وزن وارد از زمین را جذب کند تا سبب آسیب به مفاصل بالایی و فقرات کمری نشود. دو تا سه سانتی متر پاشنه می‌تواند اندام تحتانی را نسبت به تنه در وضعیت مناسب قرار دهد.

آنچه از مولتی ویتامین‌ها و مصرفشان باید بدانید

عطاری بهار

با وجود انواع متعددی از مولتی ویتامین‌ها، فاکتورهای کمی هستند که مشخص می‌کنند چگونه باید از آنها استفاده کرد.

چه کسانی باید مولتی ویتامین مصرف کنند؟

به گفته کارشناسان، کسانی که رژیم غذایی سالمی ندارند، کسانی که یک یا چند گروه غذایی را از رژیم غذایی‌شان حذف کرده‌اند، افرادی که رژیم گیاهخواری دارند و کسانی که (احتمالا به دلیل مشکلات سلامت) کم‌اشتها هستند، ممکن است 27 ماده مغذی لازم برای بدن را دریافت نکنند. کاستی‌های زیادی در این نوع سبک‌های زندگی وجوددارد و این افراد با مصرف مولتی ویتامین‌ها می‌توانند از رسیدن مواد لازم به بدنشان مطمئن شوند.

آنچه زنان به آنها نیاز دارند

به عنوان یک قانون کلی، اصلی‌ترین مواد مغذی لازم برای زنان، اسید فولیک، کلسیم و ویتامین D است.

کارشناسان می‌گویند کاهش تراکم استخوانی چیزی است که بسیار شاهد آن هستیم، بنابراین بویژه درمورد زنان اطمینان از دریافت میزان کافی کلسیم و ویتامین D به سلامت استخوانی کمک خواهد کرد.

مرکز پیشگیری و کنترل بیماری‌های آمریکا توصیه می‌کند زنان در سنین باروری، روزانه 0.4 میلی‌گرم فولیک اسید دریافت کنند. این میزان می‌تواند تا 0.8 میلی‌گرم نیز افزایش پیدا کند.

همچنین میزان لازم برای دریافت کلسیم، روزانه هزار میلی‌گرم است که باید در دوزهای جداگانه مصرف شود زیرا بدن، هر بار فقط می‌تواند 500 میلی‌گرم کلسیم جذب کند.

نیاز روزانه به ویتامیD نیز روزانه حداقل هزار واحد ویتامین D است. پزشک ممکن است دوز بالاتری از این ویتامین تجویز کند که در آن صورت به انجام آزمایش خون نیاز است.

شکل مولتی ویتامین و زمان مصرف اهمیتی ندارد

این که مولتی ویتامین را به شکل کپسول، قرص، پودر، شربت یا قرص جویدنی مصرف کنید به انتخاب شما مربوط است.

آسان ‌بودن نحوه مصرف می‌تواند معیار انتخاب باشد. در مورد زمان مصرف نیز زمان خاصی توصیه نمی‌شود. بعد از صبحانه یا قبل از خواب تفاوتی ایجاد نمی‌کند.

قبل از مصرف دقت کنید

کارشناسان نسبت به مصرف مولتی ویتامین‌هایی هشدار می‌دهند که گفته می‌شود انرژی‌زا هستند.

این نوع مولتی‌ویتامین‌ها ممکن است حاوی محرک‌هایی باشند که عوارض جانبی مانند سردرد، سرگیجه، افزایش ضربان قلب، به‌هم ریختن الگوی خواب و اضطراب به همراه دارند. بنابراین قبل از مصرف مولتی ویتامین به مواد تشکیل‌دهنده آن بیشتر دقت کنید.

دندان سالم، ضامن سلامت بدن

عطاری بهار
درد دندان یکی از آزاردهنده‌ترین دردهای بدن است و درصد زیادی از افراد حداقل چند بار در طول زندگی با مشکلات دندانی روبه‌رو شده‌اند. هنگامی که این درد با یک بیماری دیگر همراه است، به مراتب غیرقابل تحمل‌تر می‌شود و در بسیاری موارد روند درمانی نیز به کندی صورت می‌گیرد.

در واقع دلیل بسیاری از مشکلات دهان و دندان، نتیجه بروز بیماری‌هایی است که سیستم ایمنی بدن را درگیر می‌کند و در مقابل عفونت‌های دهانی نیز می‌تواند عامل تشدید بیماری‌ها باشد. تاثیر متقابل بیماری‌های لثه‌ای (از نوع بافت سطحی، عمقی یا پیرادندانی) با بیماری‌های سیستمی، معمولا از یکدیگر جدا نمی‌شوند و با یکدیگر در ارتباط هستند.

بیماری‌های غدد درون ریز که دیابت سردسته آنها ست، بیماری‌های خونی که نقص‌های ایمنی بدن و کم‌خونی را شامل می‌شود، بیماری‌های ژنتیک و شرایطی مثل استرس، بیماری‌های روانی و تغذیه‌ای معمولا غیرمستقیم روی بیماری‌های لثه‌ای دخالت دارند.

رابطه متقابل سیستم ایمنی و سلامت دهان و دندان

در طبقه‌بندی انواع بیماری‌ها، بعضی از آنها نمای سیستمیک بیماری‌های دهانی است. برای مثال بیماری‌های لثه‌ای و عمقی که استخوان را شامل می‌شود و درگیر می‌کند می‌تواند تحت‌تاثیر بیماری‌های سیستمی قرار گیرد.

گروه اصلی این بیماری‌ها، بیماری‌های غددی مثل دیابت است. بیماری‌های سیستمیک شامل نارسایی‌های غدد درون‌ریز و تغییرات هورمونی مثل بیماری قند و تغییرات هورمونی دوران بلوغ یا بارداری است.

نارسایی‌های خونی و ضعف سیستم دفاعی بدن مثل سرطان خون و کم‌خونی‌ها، بیماری‌های ژنتیک مثل مونگولیسم یا سندرم دان، استرس و مشکلات روحی روانی مثل افسردگی، سوءتغذیه شامل کمبود انواع ویتامین‌ها و پروتئین‌ها، عوارض داروهای مصرفی و عوارض لثه‌ای آنها و بیماری‌های استخوانی از دیگر بیماری‌های مرتبط با سلامت دهان و دندان است.

طبقه‌بندی بیماری‌های پیرادندانی یا نسوج نگهدارنده دندان نیز شامل بیماری‌های لثه‌ای است که در سطح و عمق قرار دارد و در موارد عمقی استخوان را درگیر می‌کند.

معمولا در این شرایط میکروب‌ها نقش اصلی در تخریب ایفا می‌کنند و بیماری‌های دیگر پاسخ میزبان را به این میکروب‌ها تغییر می‌دهند که منجر به تشدید تخریب خواهد شد.

آسیب‌های فضای پیرادندانی

علاوه بر سلامت دندان‌ها، بیماری‌های پیرادندانی (پریودنتال) که مربوط به بافت‌های نگهدارنده دندان‌ها مثل لثه و بافت‌های استخوانی اطراف دندان است، می‌تواند باعث ایجاد پلاک‌های دندانی و ترشح میکروب به بافت‌های مجاور شود. بیماری‌های وابسته به هورمون و بیماری‌هایی که روی متابولیسم کلسیم تاثیر می‌گذارند نیز از جمله همین بیماری‌هاست. بیماری‌های خونی یا هماتولوژی نیز در واقع سیستم ایمنی بدن و نسوج پیرادندانی را درگیر می‌کند. معروف‌ترین این بیماری‌ها انواع کم‌خونی‌ها و سرطان‌های خونی است. انواعی از بیماری‌های ژنتیک، استرس‌ها و بیماری‌های روانی و بیماری‌های تغذیه‌ای نیز بیماری‌های لثه‌ای و پیرادندانی را تشدید می‌کنند. در مجموع همه این اتفاقات به علت به وجود آمدن تغییراتی در سیستم دفاعی بدن و بافت‌ها رخ می‌دهد.

اقدام میکروب‌ها علیه سیستم ایمنی

بیماری‌های سیستم بدنی به حالت‌های گفته شده نسوج پیرادندانی را درگیر می‌کند و عکس این موضوع هم صادق است.

بیماری‌های لثه‌ای هم می‌تواند روی بدن منجر به بروز عوارضی شود. سیستم ایمنی ما در کل بدن یکسان است و وقتی بدن علیه میکروب که به وجود آورنده بیماری اقدام می‌کند، عواقبی برای خود بدن دارد. این اتفاق معمولا به علت مشابهت عناصر داخل بدن با عناصر موجود در میکروب‌ها می‌افتد و سیستم ایمنی علیه هر دو به یک شکل عمل می‌کند. این رخداد یک نوع تداخل بین میکروب‌ها و سیستم ایمنی است که نتیجه آن انواع تظاهرات بیماری در بدن مثل تب، افزایش گلبول‌های سفید یا آسیب به مفاصل بدن است. ما معمولا این آسیب را به صورت موضعی می‌بینیم، در صورتی که انواع میکروب‌های داخل دهان می‌تواند به سایر قسمت‌های بدن هم آسیب برساند.

از بین رفتن بافت نرم لثه در اطراف دندان باعث تخریب دندان می‌شود. این حالت می‌تواند نشان‌دهنده ابتلا به پوکی استخوان باشد. در این شرایط تراکم استخوانی بتدریج کاهش پیدا می‌کند و استخوان‌ها تحلیل می‌رود. معمولا زنان بالای 50 سال به مرور با نزدیک شدن به سن یائسگی، با ایجاد تغییرات هورمونی تراکم بافت استخوانی را از دست می‌دهند. به همین دلیل زنانی که زیاد به دندانپزشک مراجعه می‌کنند، باید در بازه‌های زمانی مختلف آزمایش تراکم استخوان انجام دهند.

برای حفظ دندان‌ها، قند را کنترل کنید

بیماری قند جزو نارسایی‌هایی است که به صورت متقابل با لثه در ارتباط است. انسولین مسئول وارد کردن قند داخل سلول و قند هم محصولی است که انرژی داخلی سلول را تامین می‌کند. هنگامی که تنظیم انسولین به هم می‌ریزد و انسولین درست عمل نمی‌کند، سلول‌های دفاعی بدن سوخت لازم را برای جنگیدن با بیماری‌ها ندارند. از طرفی فرآیند ترمیم در بدن کندتر صورت می‌گیرد.

در چنین شرایطی عوارض بیماری‌های پیرادندانی ناشی از بیماری قند را خواهیم داشت که تخریب سنگینی ایجاد می‌کند و اگر بیماری درمان یا کنترل نشود، دندان‌ها را از دست خواهیم داد یا با مسائلی مثل عفونت‌های قارچی در دهان روبه‌رو می‌شویم.

بنابراین دیابت باعث افزایش میکروب‌های دهان می‌شود و وقتی میکروب بدن زیاد شد، میکروب‌ها وارد گردش خون می‌شوند و سلول‌های دفاعی تا حدودی درگیر شده و عوارض میکروب‌ها را در نواحی دیگر خواهیم دید. بنابراین تاثیر متقابل را شاهد هستیم که هم سلامت دهان و هم سلامت مناطق دیگر مثل عروق به خطر می‌افتد.

مهم‌ترین منبع تغذیه سلول قند است. این قند وقتی وارد سلول نمی‌شود، متابولیسم سلول تغییر می‌کند و آسیب‌ها از همان جا شروع خواهد شد.

سلول‌های استخوانی به علت کمبود قند تحلیل می‌رود و به علت کمبود قند پوکی استخوان به وجود می‌آید. هنگامی که دندانی کشیده می‌شود، چون خون‌رسانی آن ناحیه در همان ماه‌های اول دچار اختلال می‌شود، از بین رفتن عروق خونی منجر به تحلیل رفتن استخوان می‌شود. به این ترتیب حجم سلول‌های استخوان‌ساز بسیار کم شده و پوکی استخوان تشدید می‌یابد.

بنابراین آسیب فقط از یک مسیر اتفاق نمی‌افتد و همه موارد با هم باعث تشدید بیماری می‌شود. اما اگر قند کنترل و روند درمانی آغاز شود، این فرآیندها برعکس می‌شود و به سمت طبیعی شدن می‌رود. بنابراین کسی که دیابت کنترل‌شده دارد مانند همه افراد دیگر درمان می‌شود و مشکلی برای ایمپلنت دندانی و موارد دیگر به وجود نمی‌آید.

عطاری بهار

بیماری قند به جان دندان‌ها می‌افتد

دیابت و سلامت دندان‌ها ارتباطی دو طرفه با یکدیگر دارند و همان طور که دیابت روی سرعت خراب شدن دندان‌ها تاثیر می‌گذارد، سلامت دهان و دندان در تشدید این بیماری تاثیرگذار است. همچنین کسانی که دچار بیماری‌های ریوی هستند باید بیش از دیگران از دندان‌های خود محافظت کنند. باکتری‌ها می‌توانند از راه دهان وارد ریه شوند و باعث بروز عفونت در این قسمت از بدن شوند. یکی از عوامل تاثیرگذار بیماری‌های پیرادندانی بر سلامت بدن، اثر آنها بر پلاک‌های عروقی قلب و تصلب شرایین است که باعث انسداد عروق و سکته قلبی می‌شود. از طرفی ورود ذرات بزاقی آلوده به ریه و قرار‌گیری میکروب‌ها روی مفاصل مستعد به عفونت باعث عفونت ریه می‌شود. در موارد حاد این مورد با ایجاد اندوکاردیت عفونی (عفونت غیرمسری که عضله و دریچه‌های قلب را درگیر می‌کند) می‌تواند منجر به مرگ شود.